Çocuk acil servisinde akut bronşiolit tanısı alan çocuklarda saptanan etkene göre klinik durumun değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Akut bronşiolit, iki yaş altı çocuklarda, özellikle yaşamın ilk yılında görülen, küçük hava yollarında inflamasyonla seyreden viral kaynaklı bir alt solunum yolu enfeksiyonudur. Genellikle burun akıntısı ve öksürük gibi üst solunum yolu semptomlarıyla başlamakta; ardından bronşiollerde gelişen inflamasyon sonucu takipne, hışıltı ve retraksiyon gibi alt solunum yolu bulguları ortaya çıkmaktadır. En sık etken respiratuvar sinsityal virüs olmakla birlikte; rinovirüs, bokavirüs ve koronavirüs gibi çeşitli solunum yolu virüsleri de etiyolojide yer almaktadır. Klinik seyir değişkenlik gösterebilmekte; bazı hastalarda bronşiolit süresi uzamakta, yoğun bakım izlemi ve mekanik ventilasyon gereksinimi ortaya çıkabilmektedir. Çalışmamızda, akut bronşiolit tanısı almış çocuk hastalarda solunum yolu viral panel testi ile saptanan viral etkenin; hastalığın klinik şiddeti, tedavi yaklaşımı ve izlem yeri (servis veya yoğun bakım) ile ilişkisi değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda, viral etkenlerin klinik seyir üzerindeki belirleyici rolünün ortaya konması ve solunum yolu viral panel testlerinin hasta yönetimine katkısının değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, tek merkezli, retrospektif ve gözlemsel bir araştırmadır. Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Acil Kliniği gözlem alanları ile ikinci seviye yoğun bakım ünitesinde, 01.10.2023 – 30.04.2024 tarihleri arasında "akut bronşiolit" tanısıyla takip edilen ve solunum yolu viral panel testinde etken saptanan, 1-24 ay yaş aralığındaki hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastaların viral etkenlerine göre demoŞekil verileri, klinik bulguları, laboratuvar ve görüntüleme sonuçları ile tedavi yaklaşımları karşılaştırmalı olarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışma, bronşiolit sezonunu kapsayan Ekim 2023 – Nisan 2024 tarihleri arasında gerçekleştirildi ve toplam 414 çocuk hasta (277 erkek, %66,9; yaş ortalaması 7,6 ± 6,3 ay) değerlendirildi. Hastaneye yatışların %40,6'sı aralık ayında gerçekleşti. En sık başvuru semptomu öksürük (%95,4), en sık fizik muayene bulgusu ise takipne (%93,5) olarak saptandı. Solunum yolu viral panelinde en sık RSV A/B (%42,5) tespit edildi; bunu sırasıyla rinovirüs (%18,6), SARS-CoV (%10,1) ve bokavirüs (%8,2) izledi. Tüm hastaların %79,4'ü bu dört etken grubuna aitti ve ileri analizler bu gruplar üzerinden yapıldı. RSV A/B bronşioliti olan hastaların çoğunda bronşiolit orta şiddette seyretti (%77,3). Rinovirüs veya bokavirüs saptanan hastaların tamamı orta veya ağır şiddetli bronşiolitti. SARS-CoV bronşiolitinde ise hafif bronşiolit oranı diğer etkenlere göre daha yüksek bulundu (%9,5). Viral etken ile bronşiolitin klinik şiddeti arasında anlamlı ilişki vardı (p=0,047). Yoğun bakım ihtiyacı bokavirüs (%47,1) ve rinovirüs (%32,5) bronşiolitinde daha yüksekti ve viral etkenle yoğun bakım gereksinimi arasında anlamlı fark saptandı (p=0,032). Antibiyotik kullanımı en fazla bokavirüs bronşiolitinde izlendi (%70,6) (p=0,038). Steroid kullanımı RSV A/B, rinovirüs ve bokavirüs bronşiolitinde %70'in üzerindeyken, SARS-CoV grubunda %57,1 düzeyindeydi (p=0,033). Nötrofili, rinovirüs (%36,5) ve bokavirüs (%32,4) bronşiolitinde daha sık görüldü (p<0,001); lökopeni ise RSV (%15,8) ve SARS-CoV (%17,1) bronşiolitinde daha yaygındı (p=0,008). Burun akıntısı rinovirüs bronşiolitinde daha sık izlendi (p=0,014); retraksiyon bulgusu RSV A/B, rinovirüs ve bokavirüs bronşiolitinde anlamlı düzeyde daha yüksek oranda görüldü (p<0,001). Wheezing en sık rinovirüs bronşiolitinde saptandı (p=0,009). Ayrıca, tekrarlayan akciğer enfeksiyonu öyküsü rinovirüs (%54,5) bronşiolitinde anlamlı olarak daha sık izlendi (p<0,001). Sonuç: Bronşiolit, bebeklik döneminde özellikle kış aylarında sık karşılaşılan, çoğunlukla viral etkenlerle gelişen ve dikkatli klinik izlem gerektiren yaygın bir alt solunum yolu enfeksiyonudur. Çoğu olguda kendini sınırlayıcı bir seyir izlese de bazı durumlarda hastane yatışı, oksijen desteği ya da nadiren yoğun bakım ihtiyacına yol açabilmektedir. Hastalığın bu değişken seyri, yönetim sürecinde hem etken virüs tipinin hem de hastaya özgü faktörlerin birlikte değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada da ortaya konduğu üzere, bronşiolitin klinik seyrinde yalnızca etkenin türü değil; komorbiditeler, çevresel faktörler ve bireysel risk profili belirleyici olmaktadır. Bu nedenle, tanı aşamasında viral etkenin saptanması değerli olmakla birlikte, tedavi yaklaşımı hastanın bütüncül klinik durumu temel alınarak planlanmalıdır. Ayrıca, anne sütüyle beslenmeme, pasif sigara maruziyeti ve ev içi kalabalık gibi değiştirilebilir risk faktörlerinin azaltılması, hastalık insidansını ve klinik şiddetini düşürme açısından önem taşımaktadır. Etken dağılımına dayalı klinik yaklaşımın bireyselleştirilmiş ve kanıta dayalı tedavi stratejileriyle birleştirilmesi hem klinik sonuçların iyileştirilmesine hem de sağlık hizmetlerinin verimli ve sürdürülebilir kullanımına katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Akut Bronşiolit, Solunum Yolu Viral Paneli, PCR