The effects of the child, maternal and environmental characteristics on behavioral problems in early childhood period

Bu tez çalışmasının ana amacı düşük ve yüksek sosyoekonomik düzeydeki (SED) anne ve çocukları annelerin sosyal desteği, stresi, çocuk niyetliliğine yönelik görüşleri, ve çocukların davranışsal problemleri çerçevesinde karşılaştırmaktır. Buna ek olarak, bu çalışma farklı sosyoekonomik düzeydeki (SED) annelerin algıladıkları sosyal destek, ebeveynlik stresi, çocuk niyetliliğine dair görüşleri ve çocuktaki içselleştirme ve dışsallaştırma davranış problemleri arasındaki ilişkilerde bir fark olup olmadığını araştırmayı hedeflemiştir. Çalışmanın ikinci amacı annelerin sosyal desteği, stresi, çocuk niyetliliğine dair görüşlerinin ve çocukların içselleştirici ve dışsallaştırıcı davranış problemlerinin 1 sene içerisinde değişiklik gösterip göstermediğini incelemek; ve annenin gelişimsel beklentisi ve çocuğunun mizacının annelerin algıladıkları sosyal destek, ebeveynlik stresi ve çocuk niyetliliğine dair görüşlerine ek olarak çocuktaki davranış problemlerine etkisini araştırmaktır. Ana çalışma 12-46 ay arası çocuğu olan 463 anneden, izleme çalışması 19-51 ay arası çocuğu olan 67 anneden oluşmuştur. Toplam örneklemde ve de farklı sosyoekonomik gruplarda (Düşük SED-Yüksek-SED) yapısal eşitlik modeli (SEM) serileri yürütülmüştür. İzleme çalışmasında ise değişkenlerin iki zaman aralığındaki farkını ölçmek için Eşleştirilmiş T-testi; annelerin algıladıkları sosyal destek, ebeveynlik stresi, çocuk niyetliliğine dair görüşleri, gelişimsel beklentisi ve çocuğun mizacının içselleştirme ve dışsallaştırma davranış problemlerine etkisini görmek için hiyerarşik regresyon analizi uygulanmıştır. Ana çalışmada anne stresi içselleştirme ve dışsallaştırma problemlerini pozitif olarak, sosyal destek sadece içselleştirme problemini negatif olarak yordamıştır. Toplam örneklemde olumsuz niyetlilik hem negatif yordayıcı hem de aracı değişken olarak içselleştirme problemlerini etkilemiştir. Düşük sosyoekonomik gruptaki anne stresi hem içselleştirme hem dışsallaştırma problemlerini pozitif olarak yordamış ve olumsuz niyetlilik içselleştirme problemlerini negatif olarak yordamış ve anne stresi ile içselleştirme davranışı arasında ara değişken olmuştur. Yüksek sosyoekonomik grupta anne stresi her iki davranış problemini de pozitif olarak yordamış, annenin algıladığı sosyal destek ise her iki davranış problemini de negatif olarak yordamıştır. İzleme çalışması sonuçlarına göre çocuğun duygusal mizacı ve anne stresi içselleştirme davranış problemlerini pozitif olarak yordarken, çocuğun duygusal ve etkinlik mizacı, ve annenin stresi dışsallaştırma davranışını pozitif olarak yordamıştır. Ayrıca, anne stresi duygusal mizaç ile içselleştirme davranışı arasında kısmı aracılık yaparken, duygusal mizaç ile dışsallaştırma davranışını arasında temel aracılık yapmıştır. Bu çalışmanın sonuçları anne stresinin, sosyal desteğinin, annenin çocuğun niyetliliği hakkındaki görüşlerinin ve gelişimsel beklentisinin ve de çocuğun mizacının çocuktaki davranış problemlerini etkileyebileceğini göstermiştir. Ancak bu etkiler Türkiye'deki farklı sosyoekonomik düzeydeki annelerde değişkenlik gösterebilmektedir. Gelecekteki çalışmalar ve müdahale programları erken çocukluk dönemindeki davranışsal problemleri önlemek için anne stresine sebep olan etkenlere odaklanırken aynı zamanda farklı sosyoekonomik düzeydeki anneler için koruyucu faktörlere de vurgu yapmalıdır.