Çocuk Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği’nin Geliştirilmesi ve Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi

ÖZET Bu çal ışma, Çocuk Davran ışlarını De ğerlendirme Ölçe ği' ni geli ştirerek, geçerlik ve güvenirlik düzeyini ölçmek ve Kastamonu' da ya şayan 5?6 ya ş dönemindeki çocuklar ın ö ğretmenleri arac ılığıyla istenmeyen baz ı davran ışlarını ortaya koymak amac ıyla yap ılmıştır. Veriler, 2005?2006 y ılında Kastamonu il merkezi ve Daday, Devrekâni, Seydiler ve Ta şköprü ilçelerinde okulöncesi e ğitim kurumlarına devam eden 243 çocuğun 20 öğretmeninden elde edilmiştir. Çocuk Davran ışlarını Değerlendirme Ölçeği' nin geli şim aşamasında uzman görüşleri alınarak anket maddeleri belirlenmiş, uygulamadan sonra ise bu maddelerin geçerlik ve güvenirliklerine bak ılarak tam olarak ölçek olu şturulmuştur. Daha sonra bu veriler üzerinden çocuklar ın istenmeyen baz ı davranışları yaş, cinsiyet, aile tipi, anne-baba çal ışma durumu, anne-baba mesle ği, çocuk say ısı de ğişkenlerine göre incelenmiştir. Aç ımlayıcı ve do ğrulayıcı faktör analizi sonucunda; İsyankar davran ışlar, Uyum, Sosyal kayg ı ba şlıkları alt ında 3 faktörlü 73 maddeden olu şan, iç tutarl ığı saptamak amac ıyla hesaplanan Cronbach Alfa katsay ısı ölçek toplam ında .95, Spearman Brown iki yar ı test korelasyon katsay ıları toplamda .82 olan Çocuk Davranışlarını De ğerlendirme Ölçe ği olu şturulmuştur. Yap ılan madde analizi ise hesaplanan tüm korelasyonların .001 düzeyinde anlamlı olduğunu göstermiştir. Gruplar ın ölçek puanlar ı aras ındaki farklar ın anlaml ılığı için ikili gruplar ın karşılaştırılmasında ili şkisiz t-testi, üç veya daha fazla grubun kar şılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi kullan ılmıştır. Varyans analizinin anlaml ı ç ıkması durumunda, farkın hangi ikili gruplar aras ındaki farklardan kaynakland ığını bulmak için Scheffe testi uygulanmıştır. iii Araştırmadan elde edilen bulgular şunlardır: 1. Erkeklerin k ız çocuklar ına göre daha isyankar ve uyumsuz olduklar ı belirlenmiştir (p<.05). 2. 5 ya ş grubundaki çocuklar ın 6 ya ş grubundaki çocuklara göre, geni ş ailede ya şayan çocuklar ın çekirdek ailede ya şayan çocuklara göre daha kaygılı oldukları görülmüştür (p<.05). 3. Çalışan annelerin çocuklarının daha uyumsuz ve kaygılı oldukları, babası işçi olan çocuklar ın uyumsuz davran ışlarının babas ı öğretmen ve doktor olan çocuklara göre daha fazla olduğu saptanmıştır. 4. Annesi ilkokul mezunu olan çocukların istenmeyen davranışlarının annesi lise ve üniversite mezunu olan çocuklara göre daha fazla oldu ğu tespit edilmiştir. 5. Babası ilkokul mezunu olan çocuklar ın uyumsuzluk davran ışları babas ı lise ve üniversite mezunu olan çocuklara göre daha fazladır. 6. Çocukların uyum davran ışlarında, sosyal kayg ılarında ve ölçek toplam puanları arasında kardeş sayısına göre anlamlı fark vardır.