Çocuk edebiyatı eserlerinde engellilik temi

Bu çalışmanın amacı, çocuk kitaplarındaki engellilik durumunu betimlemektir. Çalışmanın materyalini, çeşitli kitabevleri ve dijital platformlar aracılığıyla taranarak belirlenen, engelli karakterleri içeren 40 çocuk kitabı oluşturmuştur. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ile elde edilen veriler içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Sonuçlar engellilik teması ile ilgili olarak son dönemlerde ortaokul düzeyine yönelik kitaplarda önemli gelişmeler yaşandığını göstermektedir. Çocuk kitaplarında yer alan bibliyoterapik mesajların sayıca fazla olduğu ve genellikle olumlu nitelikler taşıdığı tespit edilmiştir. Kahramanların gelişim özellikleri incelendiğinde, karakterlerin çoğunlukla somut işlemler dönemi ve sonrasına uygun şekilde seçildiği belirlenmiştir. Kitaplarda en sık karşılaşılan engel türü bedensel engelliliktir. Engelliliğin yanı sıra kitaplarda arkadaşlık ve dayanışma, doğa ve hayvan sevgisi, topluma fayda, bilime merak, özgürlük gibi çeşitli temaların işlendiği dikkat çekmiştir. Kahramanların yaş aralığının geniş bir yelpazeye yayıldığı ve bu durumun karakter çeşitliliğini artırdığı belirlenmiştir. Engelli karakterlerin açık ve devingen karakter yapısına sahip olmaları, kitaplardaki gelişim süreçlerini görünür kılmıştır. Eserlerde, engellilikle ilgili kavramlara, tıbbi terimlere ve tedavi süreçlerine yer verildiği; kahramanların kendilerine yönelik tutumlarında ise genellikle olumlu yönde bir dönüşüm yaşadıkları tespit edilmiştir. Kitapların büyük çoğunluğu mutlu sonla bitmektedir.