Çocuk edebiyatında engelli farkındalığının değerler ışığında incelenmesi

Çocuk edebiyatının çocuğun dil gelişimini destekleme, düşünce dünyasını geliştirme, estetik zevk verme gibi amaçlarının yanında sezdirme yoluyla çocuğun dünyasında yeni ufuklar açma gibi bir amacı da vardır. Toplumun türlü gerçeklerine yönelik farkındalık oluşturmak da bu amaçlar arasında sayılabilir. Bireyin, içinde bulunduğu toplumun kurallarını fark etmesinde, toplumla uyumlu olarak bireysel gelişimini en iyi şekilde sürdürmesinde değerler eğitiminin rolünden söz edilmektedir. Gelişen ve değişen dünyada bireyin ve toplumun ön görülemez değişimi, değerler eğitimin önemini ortaya koymuş, çocukların muhatap olduğu her alanda değerlerle karşılaşmaları ihtiyacını doğurmuştur. Bireysel farklılıkların, engelli bireylerin varlığının ve haklarının çocuğa sezdirilmesi çocuk edebiyatı eserlerinin katkısıyla gerçekleşebilecektir. Bunun için çocuklara yönelik kaleme alınan eserlerin bu konuyu nasıl işlediği araştırma konusu olmuştur. Çalışmada, çocuk kitaplarından engelli yaşamını ele alan ve engelli bireylere yer veren kitaplar değerler ışığında incelenmiştir. Eser seçiminde 8-12+ yaş gruplarına hitap eden, 2008-2009 ve sonrası basıma girmiş eserler tercih edilmiştir. Eserlerin incelenmesinde nitel araştırma yöntemlerinden doküman tarama tekniğinden faydalanılmıştır. Bu tarama tekniğinde çalışmaya destek sağlayacağı düşünülen kitap, makale, tez ve inceleme yazıları okunarak ilgili noktalardan faydalanma esas alınmıştır. Çalışmada ilk olarak çocuk edebiyatı, çocuk edebiyatı ve engellilik, değerler eğitimi konusu üzerinde durulmuş, devamında bu konuya yer veren çalışmalara değinilmiştir. Çocuklar için kaleme alınmış ve engelliliğe yer vermiş eserlerin çocuk okurda engelliliğe karşı ne şekilde bilinç oluşturduğunu, bunu yaparken değerlerden ne derece yararlanıldığını belirlemek bu çalışma için temel amaçtır. Sonuç olarak engelliliğe yer veren eserlerin yeterli olmadığı, işlenen engelin çeşitlilik göstermediği ve eserler kaleme alınırken değer aktarım gibi bir amaç güdülmediği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Çocuk edebiyatı; Engellilik; Engelli farkındalığı; Değerler eğitimi