Çocuk hakları açısından Türkiye'deki sığınmacı çocuklar: Çeçen çocukları örneği

İltica, tüm dünyanın özellikle sığınma amaçlı göç alan gelişmiş ülkelerin gündeminde olan bir durumdur. İnsanlık tarihi boyunca hep var olan bu olgu, 2. Dünya Savaşı'nın yarattığı sonuçlarla uluslararası anlamda ele alınmıştır. Hangi şartlarda sığınmacı ve mülteci olunacağı ve ülkelerini bırakıp başka ülkelere iltica eden bu kişilerin temel hakları uluslararası hukuk kurallarıyla düzenlenmiştir. Türkiye'deki uygulama ise Türkiye 1951 Cenevre Sözleşmesi'ni çekince ile imzaladığı için farklılık göstermektedir. Türkiye sadece Avrupa kökenli sığınmacılara mülteci statüsü vermektedir. Avrupa kökenli olmayan sığınmacılara ise mülteci statüsü verilmemekte, BMMYK tarafından üçüncü ülkeye yerleştirilinceye kadar geçici sığınma hakkı verilmektedir. Oysa Türkiye'ye iltica taleplerinin büyük çoğunluğu Avrupa kökenli olmayan kişilerden gelmektedir. Türkiye'deki bu kısıtlama, Avrupa kökenli olmayan bu sığınmacılar için sosyo-ekonomik anlamda sıkıntılar doğurmaktadır. Bu durumun Türkiye'deki en önemli örneklerinden biri 1999-2000 yılındaki Rus-Çeçen savaşıyla Türkiye'ye iltica eden büyük çoğunluğu Çeçen olan sığınmacılardır. Geldikleri zamandan beri birçok sorunla karşılaşan bu grup, Türkiye'de üçüncü ülkeye yerleştirilmeden en uzun süre kalan sığınmacılardır. Yıllardır mülteci statüsü alamadıkları için birçok hak mahrumiyetiyle, büyük çoğunluğu Yalova'da ve İstanbul'da Fenerbahçe, Ümraniye, Beykoz'da olan kamplarda yaşamaktadırlar. Bu kamplarda, yardıma muhtaç bir şekilde Belediye ve STK'ların yardımlarıyla hayatlarını sürdürmektedirler. Bu sıkıntılı durumdan en çok sığınmacı çocuklar etkilenmektedir. Araştırmamızda söz konusu çocukların Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin gelişim ilkesine göre durumları incelenmiştir. Fenerbahçe, Ümraniye, Beykoz ve Yalova'da 6-18 yaş arası 113 çocukla görüşülmüş ve araştırmacı tarafından hazırlanan anket uygulanmıştır. Anketin sonuçlarına bulgular kısmında yer verilmiştir.