Çocuk hastada anatomik işaret ve ultrason eşliğinde santral venöz kateter takılma yöntemlerinin etkinliğinin karşılaştırılması

Amaç: Kritik çocuk hasta bakımında damar yolu erişiminin santral venöz kateterler aracılığıyla sağlanmasında ultrasonografi (USG) kılavuzluğuyla yapılan girişimlerin geleneksel anatomik işaretleme yöntemine olan üstünlüğünü göstermek ve bunun yanı sıra kısa bir eğitim ile bile USG'nin bu işlem için kullanılabileceğini göstermek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, prospektif randomize kontrol gruplu bir araştırma olarak tasarlanan bu çalışmada Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hastanesi ikinci ve üçüncü basamak çocuk yoğun bakım ünitelerine 15 Mart 2020 ile 15 Haziran 2022 tarihleri yatırılan 1 ay -18 yaş arası 93 kritik çocuk hasta dahil edildi. 15 Mart 2020 – 1 Ocak 2021 tarihleri arasında anatomik işaretleme yöntemi ile bir çocuk yoğun bakım uzmanı tarafından santral venöz kateter takılan 50 hastanın verileri çalışmaya alındı. Bilimsel Araştırma Projeleri alt yapısı ile alınan USG geldikten sonra 1 Ocak 2021 – 15 Haziran 2022 tarihleri arasında, 2 günlük USG kursu eğitimi almış bir pediatri uzmanlık öğrencisinin yaptığı ultrasonografik görüntüleme ile aynı çocuk yoğun bakım uzmanı tarafından santral venöz kateter takılan 43 hasta çalışmaya dahil edildi. Demografik bilgiler, girişim süreleri ve komplikasyonlar çalışma formuna not edildi. SPSS yazılımıyla istatistiksel veri analizi yapıldı. Bulgular: Çalışmadaki 93 olgunun 43'üne USG ile, 50'sine anatomik işaretleme ile kateter takıldı. USG ile girişimlerin daha başarılı olduğu saptandı (%95.3'e karşı %72, p=0.003). USG ile takılan SVK'larda anatomik işaretlemeye göre, bir hastaya birden daha fazla girişim yapma ihtiyacının azaldığı (%22'ye karşı %62.8, p<0.001); damara ilk ponksiyon sürelerinin daha kısa olduğu (ortalama 10 sn'ye karşı 45 sn, p<0.001); girişimin daha kısa sürdüğü (ortalama 120 saniyeye karşı 300 saniye, p<0.001) saptandı. USG ile yapılan girişimlerde hematom oranı daha az saptandı (%2.3'e karşı %14, p=0.045). Sonuç: USG ile girişim süresinin kısaldığı, tekrar girişim ihtiyacının azaldığı, hematom sıklığının azaldığı, anatomik varyasyonların ve tromboze damarların görüntülenip kaçınılabileceği görülmüştür. Kritik çocuk hastalarla ilgilenen bütün hekimlerin kısa süreli bir eğitim alarak gündelik pratiklerinde ve girişimsel işlemlerinde USG kullanmasını öneriyoruz.