Çocuk kardiyoloji kliniği'nde fetal ekokardiyografi ile prenatal tanı alan ve postnatal tanı alan, yenidoğan yoğun bakım ünitesi'nde izlenen kritik doğumsal kalp hastalıklı bebeklerin morbidite ve mortalite açısından karşılaştırılması

Giriş ve Amaç: Prenatal tanının Kritik Doğumsal Kalp Hastalığı (KDKH) olan bebeklerin hayatta kalma sonuçları üzerindeki etkisi hala tam olarak bilinmemektedir. Bu çalışmanın amacı, doğum öncesi ve doğum sonrası tanı alan ve Prostaglandin E1 infüzyonu verilen KDKH'lı bebekler arasında morbidite ve mortalite açısından karşılaştırma yapmaktır. Gereç ve Yöntem: 1 Ağustos 2019 ile 31 Temmuz 2022 tarihleri arasında Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde yatırılarak izlenen ve KDKH tanısı konulan bebeklerden elde edilen veriler üzerinde tek merkezli dosya bilgilerine ulaşılabilen hastalar dahil edildi. Toplam 122 (41 prenatal ve 81 postnatal) KDKH tanısı konulan bebeğe ait veriler analiz edilmiştir. Dosya kayıtlarından tanı zamanı, doğum haftası, doğum ağırlığı, YDYBÜ yatış günü, yatış süresi, KDKH tanısı, PGE1 infüzyon süresi ve maksimum dozu, PGE1 yan etkisi, uygulanan girişimsel veya cerrahi tedavi ve exitus/taburculuk durumu elde edilmiştir. Bulgular: Hastaların %33,6'sı prenatal, %66,4'ü postnatal tanı almıştır. Postnatal tanı alan hastaların ortalama tanı zamanı 2,2±1,9 gündür. Prenatal tanı alanların %53,7'si, postnatal tanı alanların %58'i erkektir ve cinsiyet açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Prenatal tanı alanların doğum haftası ortanca değeri 38 (29,6-39,7) hafta, doğum ağırlığı ortalama değeri 2,86±0,60 kg; postnatal tanı alanların doğum haftası ortanca değeri 38 (29,9-42,0) hafta, doğum ağırlığı ortalama değeri 3,0±0,64 kg'dır. Doğum haftası ve doğum ağırlığı parametreleri açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Hastaların %63,9'u dış merkezden sevk edilmiştir. Prenatal tanı alanların %9,8'i, postnatal tanı alanların ise %91,4'ü dış merkezden sevk edilmiştir ve gruplar arasındaki bu fark istatistiksel açıdan anlamlıdır. Toplam vakalar gruplara ayrılmadan incelendiğinde en sık görülen üç KDKH tanısının büyük arter transpozisyonu (%25,4), aort hipolazisi (%21,3) ve hipoplastik sol kalp sendromu (%18,0) olduğu tespit edilmiştir. Prenatal tanı alan hastalarda en sık görülen tanılar sırasıyla hipoplastik sol kalp sendromu (%26,8), aort hipoplazisi (%24,4) ve büyük arter transpozisyonu (%17,1) iken postnatal tanı alan hastalarda en sık görülen tanılar sırasıyla büyük arter transpozisyonu (%29,6), aort hipolazisi (%19,8) ve hipoplastik sol kalp sendromu (%13,6) olduğu tespit edilmiştir. Hastaların hastaneye yatış ile ilgili özelliklerine bakıldığında postnatal tanı alan hastaların YDYBÜ yatış süresi, prenatal tanı alan hastalara göre anlamlı olarak daha uzun bulunmuştur. Postnatal tanı alanların exitus postnatal yaşı, prenatal tanı alanlara göre anlamlı olarak daha uzun bulunmuştur. Exitus olanların YDYBÜ yatış süresi daha kısa, prostaglandin infüzyon süresi daha uzun ve prostaglandin maksimum dozu değerleri anlamlı olarak daha fazla bulunmuştur. Girişimsel işlem yapılanların %41,1'i, yapılmayanların %71,2'si exitus olmuştur. Kritik konjenital kalp hastalığına bağlı exitus olan ve olmayan hastaların ek hastalığı olanların %55,7'sinde, olmayanların %25'inde exitus olmuştur. Yapılan regresyon modeline göre ise prostaglandin infüzyon süresindeki 1 günlük artış, exitus riskini 1.25 kat artırmaktadır. Prostaglandin maksimum dozundaki 0,01 mcg/kg/dk birimlik artış, exitus riskini 1.28 kat artırmaktadır. Yatış süresindeki 1 günlük azalış, exitus riskini 1.06 kat arttırır. Sonuç: Prenatal ve postnatal tanı alan kritik doğumsal kalp hastalığı olan gruplar arasında cinsiyet, doğum haftası, doğum ağırlığı, mortalite açısından anlamlı farklılık görülmedi. Hastane yatış süresi postnatal tanı alan hastalarda anlamlı olarak daha fazladır. KDKH olan hastalarda eğer girişimsel işlem/cerrahi tedavi yapılmazsa mortalitenin anlamlı olarak arttığı görülmüştür. Son olarak prostaglandin infüzyon süresi ve prostaglandin maksimum dozu artttıkça exitus riskinin de arttığı bulunmuştur. Hastaların hastaneye yatış ile ilgili özelliklerine göre postnatal tanı alan hastaların YDYBÜ yatış süresinin, prenatal tanı alan hastalara göre anlamlı olarak daha uzun bulunması bize fetal ekokardiyografinin önemini göstermektedir. Fetal ekokardiyografi etkili bir doğum öncesi tarama yöntemi olup prenatal tanıda önemli olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla hızlı yapılan tarama ve girişimsel işlemin de önemli olduğu ortaya çıkmıştır. Çalışmamız sonucunda prenatal ve postnatal tanının iyi tanımlanması ve değerlendirilmesi ile doğum sonrası oluşabilecek komplikasyonları ve preoperatif mortalitenin azaltılması, KDKH'lı yenidoğanlarda sağkalım oranlarını artırabileceğini düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Kritik Konjenital Kalp Hastalıkları, Prenatal Tanı, Fetal Ekokardiyografi, Prenatal Tanı, Morbidite, Mortalite