Çocuk mahkemelerinde suça sürüklenen çocukların sosyodemografik özellikleri ile verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının incelenmesi

Çocuk suçluluğu geçmişten bu yana artarak devam eden ve günümüzde de önemini koruyan toplumsal bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Çocukların yetişkinlerden farklı özellikler barındırması onları daha hassas bir noktaya taşımaktadır. Ulusal mevzuatlara ve uluslararası sözleşmelere bakıldığında, çocukların cezalandırılması yerine rehabilite edilerek topluma entegrasyonlarının sağlanması bakış açısının hakim olduğu görülmüştür. Çocukların suça sürüklenme nedenlerinin tespit edilerek ihtiyaç duyabilecekleri koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının uygulanması önemlidir. Suça sürüklenen çocukların suç eylemlerinin anlaşılabilmesi için onu meydana getiren nedenlerin tespit edilmesi gerekmektedir. Çocukların ebeveynlerinden yeterli desteği alamaması, aile içi iletişim problemleri, karşılaşmış oldukları sosyoekonomik problemler, kriminal sosyal çevre, eğitsel aksaklıklar, madde kullanım öyküsü, düşük sosyal destek sistemi gibi unsurların çocukların suça sürüklenmesinde risk unsuru barındırdığı yapılan araştırmalarda da bildirilmektedir. Bu faktörlerin tespit edilmesiyle yapılacak sosyal hizmet müdahaleleri mikro, mezzo ve makro sisteme katkı sağlayabilecektir. Çocuk mahkemelerinde suça sürüklenen çocukların sosyodemografik özellikleri ile verilen koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının incelenmesini amaçlayan bu çalışmada belgesel tarama yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini, Antalya Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne; Antalya 1., 2., 3. Çocuk Mahkemelerinden ve Antalya Çocuk Ağır Ceza Mahkemesinden Şubat 2020-Ocak 2024 tarihleri arasında gelen sosyal inceleme talepleri sonucu farklı suça sürüklenen çocuklar için düzenlenen toplam beş yüz (500) sosyal inceleme raporu oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak, Suça Sürüklenen Çocuk Bilgi Formu tasarlanmış ve taraması yapılan raporlar bu forma işlenmiştir. Bu formda; suça sürüklenen çocukların ve ailelerinin sosyodemografik bilgileri, suça sürüklenen çocukların sürüklendikleri suç bilgileri, çocuklara uygulanan koruyucu ve destekleyici tedbir kararları, çocukların tekrardan suça sürüklenme riskinin ve gelecek planlama düzeylerinin değerlendirilmesi konuları dört başlıkta ele alınmış olup çalışmanın tartışma ve sonuç bölümünde de bu başlıklar doğrultusunda değerlendirmelerde bulunulmuştur. Araştırmanın veri toplama süreci 01.06.2024-01.09.2024 tarihleri arasında tamamlanmıştır. Toplanan verilerin analizi IBM SPSS Statistics 25 programı kullanılarak yapılmıştır. Çalışmada, suça sürüklenen çocukların akademik başarısına, sosyal destek sistemine, zararlı alışkanlıklar kullanımına, gelecek motivasyonuna, ebeveynlerin medeni durumuna, aile üyelerinin suç geçmişine göre suça sürüklenen çocukların suç geçmişleri; suça sürüklenen çocukların cinsiyetlerine göre suç geçmişleri ve suç türleri gibi durumlar arasında anlamlı ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda; suça sürüklenen çocukların suça yönelmelerine neden olan faktörlerin tespit edilerek etkin müdahalelerde bulunulması, koruyucu ve önleyici tedbir kararlarının işlevsel yürütülmesi, çocuk suçluluğunun önlenmesi ve mükerrer suç oranlarının düşürülmesi; aile temelinde okul, sosyal çevre, toplum yapısı gibi faktörlere yönelik koruyucu ve önleyici politikaların hayata geçirilmesi önemlidir. Anahtar Kelimeler: Çocuk, suç, suça sürüklenen çocuk