Çocukluk çağı travmaları ve bağlanma stillerinin evlilik doyumu üzerindeki yordayıcı etkileri

Bu araştırmanın amacı, evli bireylerin çocukluk çağı travmatik yaşantıları ile yetişkinlik döneminde geliştirdikleri bağlanma stillerinin evlilik doyumu üzerindeki yordayıcı etkilerini incelemektir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini 2023 yılı içerisinde Osmaniye ilinde ikamet eden evli bireyler oluşturmaktadır. Kolayda ve ölçüt örnekleme yöntemleriyle belirlenen 402 gönüllü evli birey araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Veriler, yüz yüze görüşmeler ve çevrim içi anketler aracılığıyla toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak Çocukluk Çağı Travma Ölçeği (ÇÇTÖ-28), İlişki Ölçekleri Anketi (İÖA) ve Evlilik Yaşam Ölçeği (EYÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve hiyerarşik regresyon analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Analiz bulgularına göre, çocukluk çağı travmaları evlilik doyumunu anlamlı ve negatif yönde yordamaktadır. Bağlanma stilleri ise evlilik doyumu üzerinde anlamlı bir yordayıcı olarak bulunmamış; ayrıca çocukluk travmaları ile evlilik doyumu arasındaki ilişkide aracı ya da düzenleyici bir rol oynamamıştır. Bununla birlikte, eğitim düzeyi, meslek, ekonomik durum ve evlenme biçimi gibi bazı demografik değişkenlerin evlilik doyumu üzerinde anlamlı farklılıklar yarattığı; cinsiyet, yaş, evlilik süresi ve çocuk sayısı gibi değişkenlerin ise anlamlı bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Elde edilen bulgular, çocuklukta yaşanan travmaların yetişkinlikte kurulan romantik ilişkiler üzerinde kalıcı etkiler yarattığını; evlilik doyumunun yalnızca bireysel değil, aynı zamanda gelişimsel ve çevresel faktörlerle şekillendiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, elde edilen bulgular; bireylerin erken dönem yaşantılarını dikkate alan önleyici psikolojik müdahale programlarının geliştirilmesine, evlilik ilişkilerini güçlendirmeye yönelik bağlanma temelli psikoeğitim çalışmalarının yaygınlaştırılmasına ve gelecekte yapılacak disiplinler arası araştırmalara yön vermeye katkı sağlayabilecek niteliktedir. Anahtar kelimeler: Çocukluk çağı travmaları, bağlanma stilleri, evlilik doyumu, yetişkin bağlanma, travmatik yaşantılar