Çok boyutlu ebeveynlik stilleri değerlendirme ölçeği kullanılarak belirlenen farklı ebeveyn davranışlarının çocuklardaki dental anksiyete ve ağız-diş sağlığı ile ilişkisinin incelenmesi

ÖZET Çok Boyutlu Ebeveynlik Stilleri Değerlendirme Ölçeği Kullanılarak Belirlenen Farklı Ebeveyn Davranışlarının Çocuklardaki Dental Anksiyete ve Ağız-Diş Sağlığı ile İlişkisinin İncelenmesi Amaç: Bu çalışmanın amacı Çok Boyutlu Ebeveynlik Stilleri Değerlendirme Ölçeği (ÇESDÖ) kullanılarak belirlenen farklı ebeveynlik davranışları ile çocukların dental anksiyete seviyeleri ve ağız-diş sağlıkları arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Mayıs 2023 ve Mayıs 2024 tarihleri arasında Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı'na muayene olma amacıyla başvuran ve ilk dental tecrübesini yaşayacak olan 6-12 yaş aralığında sistemik olarak sağlıklı 605 hasta ve ebeveyni dahil edildi. Çalışmanın ilk bölümünde çocukların ve ebeveynlerin demografik verileri, ebeveynlerinden alınan bilgiler doğrultusunda çocukların ağız diş sağlığı ve beslenme alışkanlıkları hakkında veriler kaydedildi. Ardından ebeveynlere ebeveynlik davranışlarını belirleyebilmek için 34 sorudan oluşan ÇESDÖ uygulandı. Çocuklara da dental anksiyete seviyelerini belirlemek için MÇDAS-y ölçeği ve dental anksiyete anketi yöneltildi. Son bölümde çocukların ağız içi muayeneleri yapılarak; DMFT/dmft, PUFA/pufa, Pİ, Gİ, Kİ değerleri kaydedildi. Elde edilen veriler Jamovi yazılımının 2.3.28 sürümü kullanılarak, p<0,05 anlamlılık derecesi kabul edilerek değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya katılan çocukların %50' si kız (n=300) ve %50' si erkekti (n=305). Proaktif ebeveynlik ile DMFT/dmft, PUFA/pufa,Pİ, Gİ ve Kİ arasında negatif korelasyon, dental anksiyete anketi ve MÇDAS-y ile proaktif ebeveynlik arasında da negatif bir korelasyon (r=-0,17, r=-0,13, p<0,001) bulundu. Olumlu pekiştirme ve samimi ilişki ile DMFT/dmft, PUFA/pufa, Pİ, Gİ ve Kİ arasında negatif korelasyon, dental anksiyete anketi ile de aralarında negatif bir korelasyon mevcutken, MÇDAS-y ile aralarında önemli bir ilişki kaydedilmedi (p>0,05). Destekleyici yaklaşım ile DMFT/dmft, PUFA/pufa, Pİ, Gİ ve Kİ arasında negatif korelasyon, dental anksiyete anketi ve MÇDAS-y ile destekleyici yaklaşım arasında da negatif bir korelasyon ilişkisi hesaplandı (r=-0,21, r=-0,12, p<0,001). Düşmanlık, düşük kontrol ve fiziksel kontrol ile DMFT/dmft, PUFA/pufa, Pİ, Gİ ve Kİ arasında pozitif korelasyon, dental anksiyete anketi ve MÇDAS-y ile düşmanlık, fiziksel kontrol ve düşük kontrol arasında da pozitif korelasyon bulundu. Ebeveynlerin düşmanca tutumları ile kapsamlı olumsuz ebeveynlik boyutu (r=0,78, p<0,001) ve düşük kontrol ile kapsamlı olumsuz ebeveynlik boyutu (r=0,80, p<0,001) arasında güçlü pozitif korelasyonlar gözlendi. Sonuç: Ebeveynlik stilleri ile çocukların dental anksiyete seviyeleri ve ağız diş sağlıkları arasında kuvvetli ilişkiler bulundu. Daha olumlu ebeveynlik tarzları ile çocukların dental anksiyete seviyelerinin düşürülebileceği ve daha iyi ağız diş sağlığına ulaşabilecekleri görüldü. Anahtar Kelimeler: Ağız-diş sağlığı, Dental anksiyete, Ebeveynlik stilleri