Çokkültürlü eğitim bağlamında Türkiye ve diğer ülke örneklerinin karşılaştırılması

Bu araştırmada, gelişmiş ülkelerin çokkültürlülük ve mülteci sorununu yönetim biçimleri ve eğitim uygulamaları karşılaştırarak Türkiye'nin eğitim politikalarına yönelik öneriler sunmak amaçlanmıştır. Mülteci/sığınmacı öğrencilerin günlük hayatta ve okulda bazı önemli sorunlarla karşılaştıkları bilinmektedir. Genel olarak yaşanan sorunların temelinde; dil ve iletişim problemleri, uyum problemleri, kültürel farklılıklar, disiplin ve kurallara uyma problemleri, ailenin ilgisizliği, eğitim sistemi ve politikalarından kaynaklı sorunlar, ekonomik sorunlar ve psikolojik sorunlar yer almaktadır. Bu bağlamda ülkelerin entegrasyon politikalarını incelemek için karşılaştırılmalı durum çalışması deseni kullanılmıştır. İlgili alan yazından toplanan veriler, içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmanın örneklemi, 9 OECD ülkesiyle (Türkiye, Kanada, ABD, İngiltere, Fransa, Almanya, İsveç, İspanya ve Avustralya) sınırlıdır. Araştırma bulgularında, ülkelerin uyguladığı programların farklılık gösterdiği görülmüştür. Araştırmanın alt problemlerinden dil öğretimi konusunda diğer ülkeler daha katı ve sistematik bir yaklaşım sağlarken, Türkiye'de böyle bir tutumun yer almadığı görülmektedir. İkinci alt problem olan mesleki eğitim konusunda Almanya'nın, mülteci öğrencileri meslekî okullara yönlendirdiği, böylece iş gücüne kaliteli katkı sağladığı görülmektedir. Üçüncü alt problem olan mülteci öğrencilere yönelik psikososyal destek konusunda İsveç, Almanya, Kanada, İngiltere ve Avustralya'da psikososyal destekler sistematik bir şekilde uygulanmaktadır. Dördüncü alt problem olan aile eğitimi konusunda ABD, Kanada ve İngiltere'de mültecilerin ailelerine yönelik eğitimler ayrıntılı ve sürdürülebilir biçimde uygulanmaktadır. Beşinci alt problem olan mülteci çocuklara okul öncesi eğitim konusunda Kanada, İsveç ve Avustralya'da ön plana çıkmaktadır. Özellikle Kanada'da okul öncesi mülteci çocukların dil, bilişsel, motor ve sosyal gelişimlerini güçlendirecek içeriklere yer verilmiştir. Altıncı alt problem olan mülteci öğrenciler için öğretmen yetiştirme konusunda seçilen ülkelerin çoğu eğitim fakültelerinde çokkültürlü eğitim, karşılaştırmalı eğitim veya kültürlerarası eğitim dersleri vermektedir. Ayrıca travmaya yönelik eğitimler veren ülkeler de bulunmaktadır. Yedinci alt problem olan mülteci öğrencilere yönelik oryantasyon programı konusunda ABD, Kanada, İspanya ve Türkiye'nin bir oryantasyon programı olduğu görülmektedir. Almanya, İsveç ve Fransa ise oryantasyon uygulamalarını hazırlık/uyum sınıflarında gerçekleştirmektedir. Araştırmanın sekizinci alt problem olan mülteci öğrencilere yönelik telafi eğitim programı konusunda ABD, Kanada, Avustralya ve Türkiye'nin bir telafi eğitim programı olduğu görülmektedir. Almanya, İsveç ve Fransa ise telafi eğitim uygulamalarını hazırlık/uyum sınıflarında gerçekleştirmektedir. Araştırmada karşılaştırılan Türkiye dışındaki bütün ülkelerin, kendi ulusal çıkarları doğrultusunda eğitim politikalarında sorun çözmeye yönelik kararlar aldıkları görülmektedir. Bu doğrultuda araştırmadan elde edilen sonuçlar ışığında Türk eğitim sisteminde de mülteci/sığınmacı öğrencilerin uyum ve öğrenme sorunlarını çözmeye yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.