Çölyak hastalarında serum ve dokuda bakılan katelisidinin hastalıkla ilişkisi

Giriş: Çölyak hastalığı (ÇH), genetik olarak duyarlı bireylerde gluten içeren tahıllar tarafından tetiklenen immün aracılı bir enteropatidir. Çalışmalar ÇH'nin yaygın bir hastalık olduğunu ve nüfusun yaklaşık %1'ini etkilediğini göstermektedir. Son yıllarda ÇH'nin tanı ve takibinde kullanılabilecek biyokimyasal belirteç arayışı birçok çalışmaya konu olmuştur. Antimikrobiyal peptitler (AMP) doğal bağışıklık sisteminin efektör molekülleridir. AMP'ler, defensinler ve katelisidinler dahil olmak üzere iki ana alt aileden oluşur. İnsan katelisidinlerinin bilinen tek üyesi katelisidin LL-37'dir. Katelisidinler, iltihaplanma durumunda bakterilere ve diğer patojenlere karşı birincil savunma görevi görür ve anjiyogenez, yara iyileşmesi ve apoptozun düzenlenmesinde rol oynar. Katelisidin, aynı zamanda proinflamatuar özellik taşır ve otoimmün hastalıkların gelişiminde rol alır. Çalışmamızda çölyak hastalarında serum ve doku katelisidin düzeylerinin hastalıkla ilişkisini araştırmayı amaçladık. Materyal ve Metod: Çalışmamıza 18-65 yaş aralığında, 41 çölyak hastası ve 22 çölyak hastalığı olmayan kontrol grubu dahil edildi. Çölyak hastalığı olan grup kendi içerisinde hastalık durumuna göre aktif ve remisyon olarak ayrılarak toplamda üç grup elde edildi. Kalp yetmezliği, malignite, akut enfeksiyon öyküsü, kronik karaciğer hastalığı, gebelik, son 6 ay içinde akut koroner sendrom öyküsü, son dönem böbrek yetmezliği ve hipertiroidizm olan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Katelisidin serum konsantrasyonu, enzime bağlı immünosorbent deneyi (ELISA) kitleri kullanılarak ölçüldü. Katelisidin expresyonu katılımcıların intestinal mukozasında araştırıldı. Bulgular: Serum katelisidin düzeyi çölyak hastalığı [58,68 ng/mL (6,9-388,1 ng/mL)] olan grupta kontrol grubuna [25,64 ng/mL (0-84,2 ng/mL)] göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu (p₌0,001). Çölyak aktif, çölyak remisyon ve kontrol olarak 3 grup şeklinde değerlendirme yapıldığında katelisidin düzeyleri arasında istatististiksel olarak anlamlı fark saptandı (p₌0,004). Çölyak aktif grupta kontrol grubuna göre (p₌0,002) ve çölyak remisyon grubunda kontrol grubuna göre (p₌0,013) istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptandı. Çölyak grubu kendi arasında aktif ve remisyon olarak incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p₌0,540). Çölyak hastalığı olan grupta serum katelisidin düzeyi ile lökosit, nötrofil, LDH, trigliserid arasında pozitif yönde korelasyon saptandı. Doku katelisidin expresyonu ÇH olan grupta kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede artış gösterdi (p=0,0001). Doku katelisidin expresyonu ile serum katelisidin düzeyi ve modifiye Marsh skorlaması arasında pozitif yönde korelasyon saptandı (sırasıyla p=0,034, p=0,0001). Sonuçlar: Yaptığımız çalışmada çölyak hastalığında hem serumda hem de doku düzeyinde katelisidin expresyonu artmaktadır. Çölyak hastalığında yüksek miktarda sitokin salınımıyla tetiklenen süreçte konak savunma peptidi olan katelisidin proinflamatuar özellik taşıması nedeniyle yükseklik göstermiş olabilir. Bu durum hastalığın klinik aktivitesinden bağımsız olarak serum ve doku katelisidin artışının ÇH için potansiyel bir biyobelirteç olabileceğini düşündürmüştür.