Demokratik süreçlerde muhafazakar siyasi partilerin başarısının karşılaştırmalı analizi: Türkiye ve Pakistan örneği

Bu tez, Türkiye ve Pakistan'daki muhafazakâr siyasi partilerin farklı başarılarını, karizmatik liderliğin kilit bir faktör olarak rolüne odaklanarak karşılaştırmalı vaka çalışması analizi yoluyla incelemektedir. Muhafazakâr hareketler küresel çapta önem kazanmıştır. Türkiye'de, Recep Tayyip Erdoğan'ın Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) örneğinde olduğu gibi, muhafazakâr partiler önemli seçim başarıları elde ederken, Pakistan'da Jamat-e-Islami (JI) ve Jamiat Ulema-e-Islam (JUI-F) gibi partiler benzer sonuçlara ulaşmakta zorlanmışlardır. Bu çalışmada cevaplanan soru, Türkiye'deki muhafazakâr siyasi partilerin neden büyük bir başarı elde ettiği, ancak Pakistan'daki muadillerinin bunu başaramadığıdır. Bu soruyu cevaplamak için Max Weber'in otorite teorisi kullanılmıştır. Öncelikle siyasi yelpaze kavramı tartışılmış; ardından gözlem altındaki ülkeler üzerinde uygulanmıştır. Araştırma, her iki ülkenin muhafazakâr temellerini, bağımsızlık sonrası yönetimlerini ve muhafazakâr politikalara kaymalarını inceleyerek, bu ülkelerin siyasi yelpazesini ve sosyo-politik manzaralarını derinlemesine incelemektedir. Benzer başlangıçlara rağmen, bu iki ülke önemli ölçüde farklılaşmıştır; Pakistan askeri yönetim yaşarken, Türkiye merkezi laik bir liderliğe yönelmiştir. 2000 sonrası Türkiye'nin dinamikleri Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliği altında değişirken, Pakistan'daki muhafazakâr partiler aynı başarıyı tekrarlayamamıştır. Weber'in otorite teorisine dayanarak, bu araştırma, Türkiye'de Erdoğan gibi karizmatik liderlerin muhafazakâr siyasi partilerin başarısında belirleyici olduğunu öne sürmektedir. Siyasi liderlerin konuşmaları ve parti belgeleri üzerine nitel bir araştırma analizi yapılmıştır. Bu çalışmanın sonuçları, literatürdeki bir boşluğu doldurması ve yeni bir perspektif sunması açısından değerlidir. Pakistan'daki muhafazakâr siyasi partilerin başarısızlığına dair birçok farklı neden tartışılmış olsa da, bu çalışma ele alınmamış yeni bir nedeni vurgulamakta ve bu partilerin üzerinde çalışabilecekleri ve mücadele edebilecekleri yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Bu çalışmada sunulan öneriler, politika yapıcılar için de faydalı olabilir.