Tunus'un ihracat odaklı sanayilerinin rekabet gücü

Bu çalışma, Tunus'un mal ihracatındaki uluslararası rekabetçiliğini, 1996, 2003, 2010, 2011 (Arap Baharı), 2015 ve 2023 olmak üzere stratejik olarak seçilen altı yıl boyunca Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük (RCA) endeksini kullanarak incelemektedir. 2023 yılına ait RCA değerlerine göre belirlenen Tunus'un en çok ihraç ettiği 20 ürün üzerine odaklanan araştırma, karşılaştırılabilirlik sağlamak amacıyla aynı ürün grubu üzerinden Tunus'un performansını beş ülke—Fas, Mısır, İspanya, İtalya ve Türkiye ile kıyaslamaktadır. Veriler UNCTADstat RCA veri setinden alınmış olup, zaman içindeki RCA eğilimlerini görselleştirmek için çubuk grafikler, çizgi grafikler ve ısı haritaları gibi nicel teknikler kullanılmıştır. Analizler, Tunus'un yıllar içinde gözlemlenen dalgalanmalara rağmen konfeksiyon, ayakkabı, bitkisel yağlar ve mekanik ürünler gibi belirli sektörlerde güçlü karşılaştırmalı üstünlükler sergilediğini ortaya koymaktadır. Tunus bazı ürünlerde MENA bölgesindeki rakiplerini geride bırakmakla birlikte, AB ülkelerinden gelen yoğun rekabetle karşı karşıyadır. İş gücü beceri eksiklikleri, sınırlı inovasyon, dış ticaret baskıları ve politik istikrarsızlık gibi faktörler RCA dinamiklerini önemli ölçüde etkilemektedir. Çalışma, Tunus'un rekabetçi konumunu bağlamsallaştırmak amacıyla Porter'ın Elmas Modeli'ni entegre ederek, sektörel dayanıklılık ve yenilik kapasitesini artırmaya yönelik hedeflenmiş politika müdahaleleri önermektedir. Bu çalışmadan elde edilen bulgular, politika yapıcılar ve sektör paydaşları için daha stratejik ihracat planlaması ve sanayi politikası geliştirilmesine rehberlik etmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, Tunus'un küresel pazarlarda rekabet gücünü sürdürebilmesi için ele alınması gereken yapısal ve kurumsal engelleri tanımlamakta, yüksek RCA değerine sahip sektörlere daha fazla destek verilmesini ve küresel değer zincirlerine daha derin entegrasyonu önermektedir. Veri kapsamındaki sınırlamaları kabul ederek, gelecekteki araştırmalar için yönlendirmelerde de bulunmaktadır Anahtar kelimeleler: Tunus ihracatı; Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük (RCA); uluslararası rekabetçilik; ihracat performansı; Porter'ın Elmas Modeli; küresel değer zincirleri (GVZ); sanayi politikası.