Türk ataksi kohortunda komplex genetik ve hastalık mekanizmaları

Beyincikte dejenerasyon ile karakterize olan ataksiler, klinik, genetik ve mekanistik açıdan heterojen bir hastalık grubudur. Ataksi alt-türlerinin çok farklı olmasının yanında, ataksilerin diğer nörodejeneratif hastalıklarla da örtüşmesi ayırıcı tanıyı zorlaştırmaktadır. Yeni nesil dizileme tekniklerinde son yıllarda olan gelişmeler ataksilerin moleküler tanısına büyük katkıda bulunmuştur. Tüm ekzom dizileme ile genomun kodlayıcı bölgelerini düşük maliyetle ve kısa sürede analiz etmek mümkün hale gelmiştir. Bu tez çerçevesinde, kompleks ataksi fenotipi olan 83 indeks hasta tüm ekzom dizileme ile incelendi. Onsekiz farklı gende bulunan mutasyonlar, 26 ailenin hastalık nedeni olarak tanımlandı. Tez çerçevesinde tüm ekzom dizilemeden %31 oranında verim elde edildi. Literatüre uygun olan bu sonuç, tüm ekzom dizilemenin ayırıcı tanıda ne kadar kullanışlı bir araç olduğunu göstermektedir. Herediter spastik parapareziye ve diğer nörodejeneratif hastalıklara neden olan genlerde bulunan mutasyonlar, farklı nörodejeneratif hastalıklar arasındaki örtüşmeye işaret etti. Hızla gelişen dizileme tekniklerini benimsemek ve geri kalan hastaların daha detaylı klinik bilgilerine ulaşmak, çözülemeyen ailelerde hastalık genlerinin tanımlanmasına yardımcı olacaktır. Bu tezin sonuçlarının Türkiye'de ataksilerin moleküler temeline ışık tutmasının yanında, ayırıcı tanyı kolaylaştırması ve gelecekte ataksilerde tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine katkıda bulunması umulmaktadır.