Corchorus olitorius L. 'un in vitro çimlenmesi ve kallus indüksiyonu

Corchorus olitorius L. dünyanın birçok yerinde lif bitkisi olarak kullanılması sebebiyle yüksek ekonomik öneme sahip bir türdür. Tür aynı zamanda sebze ve çeşni olarak kullanılmakta ve içerdiği etken maddeler nedeniyle tıbbi özellikler taşımaktadır. Bu tez kapsamında ilk olarak türün tohumlarının in vitro çimlenmesi üzerine besin ortamlarının, ortamların fiziksel halinin, ışığın ve gibberellik asitin etkisi araştırılmıştır. İkinci olarak ise kallus indüksiyonu üzerine farklı tip ve konsantrasyonda bitki büyüme düzenleyicilerinin etkisi ile uygun eksplant tipi araştırılmıştır. Tohumlara uygulanan tetrazolium testi ile tohumların canlılık oranı %80 olarak belirlenmiştir. In vitro çimlenme üzerine besin ortamlarının tipinin ve fiziksel durumunun etkisini belirlemek için DS, Agar, MS (Murashige ve Skoog (1962)) (sıvı) ve MS (katı) ortamları kullanılmıştır. En yüksek in vitro çimlenme değeri DS ortamında %68,86 olarak belirlenmiştir. In vitro çimlenme ile elde edilmiş bitkiciklerin gelişimleri için 8 gl-1 agar ile katılaştırılmış MS ortamına kültüre edilmiştir. Kotiledonlar kültür başlangıcından bir hafta sonra yapraklar ise kültür başlangıcından 4-6 hafta sonra izole edilmiş ve kallus indüksiyonu için eksplant olarak kullanılmışlardır. Her iki eksplant tipinde de kallus oluşumu teşvik edilmiştir. Elde edilen kallus oranları birbirinden farklıdır. Kotiledon eksplantlarından %100 kallus değeri, 10 mgl-1 NAA, 5 mgl-1 NAA ve 1 mgl-1 BA ilaveli besi ortamlarında hem karanlık hem de fotoperiyot koşullarında elde edilmiştir. Ayrıca, 1 mgl-1 2,4-D ilaveli ortamda da en yüksek kallus değeri karanlık koşullarda gözlemlenmiştir. Yaprak eksplantlarında %100 kallus teşviki sağlanmış; özellikle tek başına 10 mgl-1 NAA, 5 mgl-1 NAA ve 1 mgl-1 BA kombinasyonunda elde edilmiştir. Yaprak eksplantları, kotiledon eksplantlarına göre daha yüksek oranda kallus teşviki ile tepki vermiştir ve her iki eksplant tipinde etkili oksin NAA olarak belirlenmiştir. Hem çimlenme hem de kallus indüksiyonu çalışmalarında elde edilen yüksek oranlar ve literatürde ilk kez yaprak eksplantları kullanılarak başarılı bir kallus indüksiyonu sağlanması, bu çalışmanın yalnızca tür üzerinde yapılacak genetik iyileştirme çalışmalarına değil, aynı zamanda yapraklarında bulunan tıbbi bileşiklerin eldesine yönelik in vitro çalışmalar için de öncü bir yaklaşım sunduğunu vurgulamaktadır.