Çoruh nehri havzasının uzundere, şenkaya ve tortum kuzey mikro havzalarında oyuntu ıslahı kapsamında uygulanan kuru duvar ve kafes tel eşiklerde biriken rüsubat miktarının ölçümü

Bu tez çalışması, Çoruh Nehri Havzası Rehabilitasyon Projesi (ÇNHRP) kapsamında değerlendirmeye tabi tutulan Uzundere, Şenkaya ve Tortum Kuzey Mikro Havzalarında (MH) seçilen oyuntu dereleri üzerinde uygulanmıştır. Yürütülen araştırmanın amacı oyuntu rehabilitasyonu kapsamında uygulanan tüm kuru duvar ve kafes tel eşiklerde ne kadar rüsubat birikiminin gerçekleştiğini ölçerek eşiklerin rüsubat ve erozyon kontrolünde ki muhtemel etkisini belirlemektir. Bu kapsamında değerlendirilen her bir MH'dan örnek deneme alanları (en az 4-5 adet oyuntu deresi) seçilmiştir. Seçilen MH'ların oyuntu derelerindeki kafes tel ve kuru duvar eşik sayısı, kazık boyu, eşik üst uzunluğu ve rüsubat doluluk miktarları metreküp olarak hesap edilmiştir. Eşiklerden toplanan rüsubat/sediment örnekleri laboratuvarda toprak hacim ağırlığı analizine tabi tutularak toplam depolanan rüsubat miktarları ton olarak' ta tespit edilmiştir. Oyuntu derelerinde ki eşiklerde biriken sediment miktarı (doluluk yüzdesi) hesaplandığında sırasıyla Uzundere, Tortum Kuzey ve Şenkaya için %75, %54, ve %52 olarak sonuçlanmıştır. MH'larda ölçülen ortalama rüsubat doluluk oranı ise %60'dır. Ölçülen doluluk yüzdeleri üzerinden hesaplanan toplam rüsubat miktarları ise; Uzundere MH'sında 235447 ton, Tortum Kuzey'de 6652 ton ve son olarak Şenkaya MH'sında 14192 ton' dur. Çalışılan bu üç MH için tespit edilen birim rüsubat miktarları (1 m uzunluğundaki kafes tel ya da kuru duvar tesisi arkasında depolanan rüsubat); Uzundere için 2,15 ton/m, Tortum Kuzey için 0,22 ton/m ve Şenkaya için 1,21 ton/m arasında değişim göstermiştir. Bu bağlamda Uzundere ve Şenkaya havzaları Tortum Kuzey havzasına göre anlamlı farklılık oluşturmuştur (p < 0.05).