Çoruh Vadisi'ndeki armutların (Pyrus spp.) moleküler karakterizasyonu

Bu araştırmada 1994 yılında başlayan "Doğu Anadolu Bölgesi Meyve ve Bağ Genetik Kaynaklarının Araştırılması" projesi kapsamında 2011-2012 yılları arasında Çoruh Vadisi biyoçeşitliliği içerisinden selekte edilmiş ve Erzincan Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu'ndaki koleksiyon parselinde muhafaza edilmekte olan 65 adet armut genotipi ile yerli ve uluslararası çeşitler arasındaki genetik ilişkinin moleküler düzeyde karakterize edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada ülkemizin önemli çeşitlerinden Mustafabey, Limon, Ankara ve Deveci çeşitleriyle, yabancı orijinli Santa Maria, Coscia B PLMO, Williams ve Kieffer çeşitleri referans çeşit olarak kullanılmıştır. Moleküler karakterizasyon için SSR yöntemi kullanılmıştır. Armut genomundan geliştirilen NH0021a, NH0027a, BGT23b, NH004A, KA4B, KA14 lokuslarının yanı sıra elma genomundan geliştirilen CH02d11, CH02b10, CH02f06 lokusları polimorfizm ve tanımlaycı özellikleri yüksek olduğundan dolayı kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan 74 armut genotipi (standart çeşitler dahil) için 9 SSR lokusunda ortalama beklenen heterozigotluk değeri 0,552 olurken, ortalama gözlenen heterozigotluk değeri 0,425 olarak bulunmuş, ortalama Shannon Sabiti değeri 0,892 olarak hesaplanmıştır. CH02f06 lokusu en tanımlayıcı lokus olmuştur (PIC:0,557, Shannon sabiti:1,073, FIS:0,047). 2 genotipte (Arpa Armudu, Boşkova Armut) üçlü allellere rastlanılmıştır. Genotipler arasındaki genetik ilişki dendogramı (soyağacı) UPGMA metoduna göre oluşturulmuştur. Dendogramda birbirine yakın ve uzak genotiplerin yer aldığı 6 alt grup oluşmuştur. Çalışmada 2 sinonim durum (12-21 nolu ve 51-56 nolu genotipler) ve 5 homonim durum (3-21-23-43, 31-41, 51-56, 57-58 ve 26-38 nolu genotipler) tespit edilmiştir. Bu çalışmayla Çoruh Vadisi armut genetik kaynaklarının birbiri ve bazı önemli standart çeşitlerle aralarındaki genetik ilişkiler belirlenmiştir. Elde edilen veriler ışığında sonraki genetik orijin çalışmalarına, ileri ıslah çalışmalarına, ülke ekonomisi açısından genetik çeşitliliğin korunmasına ve genetik kaynakların yönetimine katkı sağlanacağı düşünülmektedir.