Çorum ilindeki tavuk çiftliklerinin atıklarının yeraltı suyu kirliliğine etkisi ve yapay sinir ağı modellemesi

Su insan ve diğer canlılar için vazgeçilmez bir öneme sahiptir. Bugün ülkemizde özellikle büyük yerlesim birimlerinde temiz su sorunu yasanmaya baslamıstır. Mevcut su kaynakları kirleticilerin etkisinden kurtarılamamaktadır. Yapılan çalısmada Çorum ?l sınırları içerisinde bulunan 107 adet tavuk çiftliğinden özellikle Derinçay Deresine (Çorum Çayı) yakın bölgede faaliyet gösteren çiftliklerden temsil yeteneği olan 20 adet örnekleme istasyonu seçilmistir. Bölgedeki çiftlikler su ihtiyaçlarını kendi alanlarında açmıs oldukları kuyulardan sağlamaktadır. Bu kuyuların derinlikleri 15?90 m arasında değismektedir. Çiftlikler tavuk gübrelerini (%85 su içeren) düzenledikleri atık toplama depolarında biriktirip daha sonra depo alanına tasımaktadırlar. Çiftlik sahasında ön depolanan sulu atıklar tasıma, tasma, sızma gibi sebeplerden yüzey ve yeraltı suyuna karısmaktadır. Çalısmada temsil yetenekli 20 tavuk çiftliği öncelikle koordinat tespiti yapılmıstır. Bilinmesi gereken, nehre uzaklık, çiftlik tipi, tavuk sayısı, kuyu derinliği, atık depolama sekli, günlük atık miktarı verileri alınmıstır. Sonra mevsimsel değisimleri izleyebilmek için değisik tarihlerde her istasyondan 4'er adet kuyu suyu örneği alınarak bu sularda amonyak, nitrit, nitrat, fosfat, pH, iletkenlik, tuzluluk, toplam çözünmüs katı, bulanıklık, toplam sertlik, toplam koliform analizleri yapılmıstır. Tüm örneklerde kirlilik faktörü koliforma rastlanmıstır. Diğer bir kirlenme faktörü olan Amonyak ise 0?4,02 mg/L arasında değismektedir. 4,02 mg/L amonyak tarlaya sererek atık depolamada gözlenmistir. Bu durum atık depo seklinin sızma miktarını etkilediğini göstermektedir. Elde edilen sonuçlar yapay sinir ağları (YSA) ile modellenmis ve model test edilmistir. 60 örnekle yapılan modellere olan doğruluğu 20 örnek ile test edilmis ve %100'e varan oranda doğruluk bulunmustur. Bölgedeki analizi yapılmayan bir çiftlik için, kuyu derinliği, toprak yapısı, tavuk sayısı, çiftlik tipi, atık miktarı girdi olarak verilince YSA ile toplam koliform miktarı yüksek doğrulukla belirlenebilmektedir. Ayrıca Derinçay Deresi üzerinden belirlenen 12 ayrı örnekleme istasyonundan 19 örnek üzerinde alıcı ortam su analizi yapılmıstır. Yapılan çalısmada Derinçay Deresinde yüksek oranda kirlilik bulunması nedeniyle tavuk çiftliklerinin etkisi hakkında bir değerlendirme yapılamamıstır.