Covid-19 pandemisi döneminde 18 yaş ve üzeri yetişkin bireylerin aşı tereddütleri ve beş faktör kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi

Araştırmanın amacı covid-19 pandemisi döneminde yetişkin bireylerin aşı tereddütleri ve beş faktör kişilik özellikleri arasındaki ilişkiyi cinsiyet, yaş, eğitim durumu, meslek, aşı olma durumu ve sağlık sorunları değişkenlerine göre incelemektir. Bu araştırmada nicel araştırma desenlerinden ilişkisel model kullanılmıştır. Türkiye'nin farklı yerlerinde yaşayan, farklı demografik özelliklere sahip, 18-65 yaş arasındaki 628 kişi araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. Çalışma grubu oluşturan katılımcıların 443'ü (%70,5) kadın, 185'i (%29,5) erkektir. Araştırmaya katılan kişilerin demografik özelliklerini tespit etmek amacıyla kişisel bilgi formu, Aşı tereddüt düzeylerini belirlemek amacıyla "Aşı Tereddüdü Ölçeği" ve beş faktör kişilik özelliklerini belirlemek amacıyla "Hızlı Beşli Kişilik Testi" kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizi SPSS-27 paket programı ile yapılmıştır. Katılımcılara ait cinsiyet, yaş, eğitim durumu gibi demografik özellikler için frekans tablosu oluşturulmuştur. İki gruplu değişkenlerde grup ortalamalarındaki farklılaşmaları tespit etmek için t-test, üç ve daha fazla gruplu değişkenlerde ise tek yönlü varyans analizi (One-Way Anova) kullanılmıştır. Normal dağılım göstermediği tespit edilen (non-parametrik) 3ve daha fazla gruplu değişkenlerde ise Kruskal Wallis-H analizi kullanılmıştır. Son olarak çalışmada kullanılan ölçekler ve alt boyutları arasındaki ilişki yönü ve gücünü tespit amacıyla pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Alfa=0,05 seviyesinde uygulanmıştır. Araştırma sonucunda uyumluluk kişilik özelliği ile aşı tereddüdü-riskler boyutu arasında negatif yönde yüksek düzeyde ilişki olduğu bulunmuştur. Sorumluluk, dışadönüklük, deneyime açıklık, duygusal denge kişilik boyutları ile aşı tereddüdü arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Sosyodemografik değişkenlere göre yapılan incelemede sağlık çalışanlarının aşı tereddütlerinin diğer meslek gruplarından anlamlı düzeyde farklılaştığı ve daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Eğitim durumuna göre yapılan incelemede üniversite mezunlarının aşı tereddütleri anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Yine aşı tereddüdünün kronik bir sağlık sorunu olma durumuna göre farklılaştığı, kronik bir sağlık sorunu olan bireylerin aşı tereddütlerinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. 18-25 yaş aralığındaki bireylerin aşı tereddütlerinin ileri yaş gruplarından daha düşük olduğu görülürken, cinsiyete göre anlamlı bir farklılaşma tespit edilmemiştir. Covid-19 aşısı olma durumuna göre yapılan analizlerde aşı tereddüdü ve aşı olma davranışı arasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Covid-19 aşısı olmayı reddeden yetişkin bireylerin aşı tereddüt düzeyleri aşı olan bireylerden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Yine tüm dozları olmayı reddeden bireylerin aşı tereddüt düzeylerinin tüm dozları olan bireylere göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.