COVID-19 pandemisinin kamu mali dengeleri üzerindeki etkisi: Türkiye örneği

Geçmişten günümüze toplumun geçirdiği her bir aşamanın beraberinde getirdiği tahribatlar, endemi, epidemi ve pandemi karakterli çok sayıda salgın hastalık yaşanmasına sebep olmuştur. Bu salgınlarda milyonlarca insan hayatını kaybetmiş ve salgın kaynaklı krizler dünyada sağlık, ekonomik, sosyal, siyasi ve hatta ulusal güvenlik açısından çok büyük olumsuz etkilere neden olmuştur. Bu bağlamda çalışmanın ilk bölümünde salgın hastalıkların ortaya çıkışı, salgın hastalık türleri, tarih boyunca görülen salgın hastalıkların her birinin demografik, mali, siyasi ve sosyal etkileri ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Salgın hastalıkların ekonomi, askeri, iktisadi eğitim, sağlık ve sosyal hayat üzerinde oluşturduğu yıkım, hükümetler tarafından uygulamaya koyulan kamu politikaları ile hafifletilmeye çalışılmaktadır. Bu kapsamda tezin ikinci bölümünde seçili ülkeler tarafından COVID-19 pandemisiyle mücadelede öncelikle virüsün yayılımını sınırlamak amacıyla uygulanan sosyal yaşamı sınırlama, hareketliliği kısıtlama, sağlık ve eğitime yönelik kamu politika uygulamalarına kısaca yer verildikten sonra sınırlayıcı politika uygulamalarının ekonomi üzerindeki olumsuz etkileriyle mücadele edilmesine odaklanılarak ekonomi politikaları çerçevesinde para politikaları ve özellikle maliye politikası kapsamında kamu harcamaları ve kamu gelirlerine yönelik uygulamalara yer verilmiştir. Son olarak, pandeminin seçili ülkelerin kamu mali dengeleri üzerindeki etkisi ele alınmıştır. Çalışmanın son bölümünde Türkiye'nin COVID-19 salgınına karşı uyguladığı kamu mali politika uygulamaları ayrıntılı bir şekilde irdelenmiş ve ardından COVID-19 pandemisinin bütçe dengesine olan etkisi analiz edilmiştir. Öncelikle COVID-19 kukla değişkeni yanında, enflasyon, iç borç faiz oranı, döviz kuru, cari denge, kamu geliri ve kamu harcamaları gibi değişkenler belirlenmiştir. Bu doğrultuda değişkenlerin birim kök testi ile durağanlıkları incelenmiş ve ARDL sınır testinden yararlanılmıştır. Anahtar Kelimeler: COVID-19 Pandemisi, Kamu Mali Politikası, Kamu Mali Dengesi.