Covid-19 sonrası tüketici ve tasarruf davranışlarındaki değişim

Tüm dünyayı etkisi altına alan Çin'in Vuhan eyaletinde ortaya çıkan Covid-19 salgını, insan sağlığını olumsuz yönde etkilemesinin yanında tüketicinin istek ve ihtiyaçlarını yeniden şekillendirmiştir. Pandemi sürecinde tüketici davranışlarına yönelik araştırmalar geleneksel modellerin dışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Tüketici davranışı, tüketicilerin pazardaki satın alma kalıplarını inceler ve faaliyet gösterdikleri pazar koşullarını değerlendirerek bu satın alma davranışlarını etkileyen faktörleri analiz eder. Araştırmanın temel sorusu Covid-19 sonrası değişen tüketici ve tasarruf davranışlarındaki değişimdir. Salgın sırasında tüketici satın alma davranışındaki değişiklikleri, salgın ve afetler sırasında tüketici davranışındaki değişikliklerin yönünü, salgının tüketici pazarına ne gibi gelişmeler veya olumsuz etkiler getirdiğini incelemektedir. Çalışmamın amacı doğrultusunda nicel araştırma türü olan anket yöntemine başvurulmuştur. Çalışmamda anket formu kullanılarak Türkiye genelinde 500 katılımcıya online anket doldurtulmuştur. Anketin birinci bölümünde katılımcıların sosyo-ekonomik düzeyini belirleyen 6 adet soru bulunmaktadır. Anketin ikinci bölümünde 19 sorudan oluşan ankette Tomris Örs çalışmasındaki anket formlarından (Örs, 2021) ve OECD ile INFE tarafından geliştirilmiş olan finansal okuryazarlık anketindeki sorular kullanılmıştır. Veri programına aktarılarak analizleri yapılmıştır. Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett testleri faktör analizi, tamamlayıcı istatistiksel analiz, açıklanan toplam varyans, döndürülmüş bileşen matrisi ve ANOVA testi yapılmıştır. Tüketicinin pandemi sürecinde satın alma davranışında panik, korku, belirsizlik gibi duyguların kendisini ihtiyaç dışı alışverişe yönlendirmediği, buna dayanılarak verilen cevapların istatistiğine bakıldığında da tüketicinin pandemi sürecinde ihtiyacı olan ürünlerin kalmayacağı korkusundan daha fazla ürün satın almadığı ve ürün stoğu yapmadığı görülmektedir. Çünkü tüketici kendisini belirsizlikten korumak istemektedir ve bu nedene bağlı olarak tüketim azalırken tasarruf artmaktadır.