Tektonik bir obje olarak narmanlı han yapısına eleştirel bir yaklaşım

Tektonik, bilim ve sanatsal tasarımın birbiri ile bağlantılı olarak kullanıldığı bir tür bina yapım süreci olarak tanımlanmaktadır. Bu süreç, maddi gereklilikleri dikkate alarak belirli ihtiyaçları karşılamaya yönelik gerçekleştirilen bir inşaat faaliyetinin ötesinde yapının sanatsal formlara sahip olmasını benimser. Estetik kaygı, hızlı üretim ve tüketim döngüsünün yarattığı yeni metalara yanıt olarak 19. yüzyılın sonlarından itibaren artmıştır. Mimarinin görsel özelliklerinin önem kazandığı dönemde, binanın temel yapısal özellikleri ile görünümü arasında bir ayrım ortaya çıkmıştır. Bu tez, yapısal tasarımın hem görsel temsilinde hem de işçiliğinde ortaya çıkan mimari ikilemi (senografik temsil eğilimi) araştırmayı amaçlamaktadır. Bu tezin ilk kısmı, postmodernizmin senografik tasvir eğiliminin mimari tezahürlerini araştırmaktadır. Bu bölümde, binanın yapısal tasarımı ve salt temsilinin yapım süreci ile nasıl ilişkilendirildiği çıkarımı yapılabilir. İkinci bölüm tektoniği daha geniş bir bağlamda incelemeyi hedeflemektedir. Teorik çalışmaların incelendiği bölümün ilk yarısı, binanın dış referansları veya bağlam içindeki konumu; ikinci kısmı binanın iç referansları veya binanın kendisi olarak düzenlenmiştir. İkinci yarısı ise tektoniğin etimolojik tanımlarından oluşmaktadır. Tektonik arka planda, yapım tekniği konusunda iki farklı bakış açısına değinilerek: yapı bileşenleri arasında bir bütünleşme sağlamaya bağlı kavramsal bir aşamayı görselleştiren Botticher'e aittir. Mimarinin dört unsuru üzerinden tektonik ve stereotomik arasındaki fark ile birlikte tektonik ifadeler üçüncü bölüm için temel vii vii oluşturacak ve ardından dördüncü bölüm tektonik unsurları veya binanın sıradaki konular ile ilişkisini biçimlendirecektir: strüktür ve çevreleme, servis alanları ve işlevsellik, birleşim ve detay ve malzeme ve teknik. Tektonik unsurlardan bu dördü ele alınarak özgün bir örnek olan Narmanlı Han binasının yeniden işlevlendirimesi göz önünde bulundurularak değerlendirmeler yapılması amaçlanmaktadır. Bu yapının seçilmesinin nedeni, mimarın tektonik unsurlardan en az birini dikkate almış olması, yapının malzeme seçimleri ile birlikte yeni tekniklerin gelişimini gösteriyor olması ve yapının inşa edildiği 19. Yüzyıl sosyo-kültürel atmosferinin etkileridir. Bu çalışmaya göre farklı dönemlerde değişim geçiren yapıya ait tektonik unsurların sahip olduğu değerlerin derinden etkileyebileceğini görülmüştür.