Haberlerin eleştirel bir söylem analizi: Dağlık Karabağ Çatışması örneği - 2020

Bu çalışma, eleştirel söylem analizinin (van Dijk, 2006) sosyo-bilişsel yaklaşımını esas alarak, uzun süren Dağlık Karabağ ihtilafına ilişkin Ermeni ve Azerbaycan medya organlarından çıkan haber makalelerindeki çatışma raporlama dinamiklerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çatışmanın zirve yaptığı dönemi, barış müzakeresi aşamasını ve onu takip eden barış görüşmeleri süreçlerini kapsamakta olan 24 haber makalesi analize tabi kılınarak, siyasi ideolojilerden etkilenen söylemsel yapılarda gözlemlenebilir farklılıklar tespit edilmektedir. Niceliksel ve niteliksel analitik boyutları birleştiren bulgular, ilginç yönelimleri göstermektedir: çatışmanın zirve yaptığı dönemde, söylemsel araçlar olarak popülizm, otorite ve kutuplaşmanın baskın şekilde kullanıldığı gözlenilmektedir. Özellikle Azerbaycan medyasındaki çatışma sonrası anlatım, Ermeni medyasındaki muadillerine kıyasla sözcükselleşmeye (lexicalization), ulusal öz-yüceltme (national self-glorification) ve belirsizlik (vagueness) stratejilerine daha belirgin bir eğilim göstermektedir. Daha geniş olarak, anlamsal bir düzeyde, analiz, her iki ülkede de olumsuz öteki-temsiline yönelik kolektif bir medya eğiliminin altını çizmektedir. Bununla birlikte, Azerbaycan medyasında muhtemelen algılanan zaferlerden kaynaklanan çatışma sonrası anlatılar, olumlu öz-temsilleri de yüksek oranda ön plana çıkarmaktadır. Ortaya çıkan bulgular, Eleştirel Söylem Analizinin akademik alanları, çatışma raporlama paradigmaları ve barış çalışmaları disiplini içinde tartışılmaktadır. (Fairclough, 1995; Wolfsfeld, 2004).