Diliçi çeviriye tarihsel bağlamda bir bakış: Hüseyin Rahmi Gürpınar eserlerinin Türkçe diliçi çevirileri

Bu araştırma, Türkiye'nin siyasi ve sekülerleşme yörüngelerini dikkate alarak, ülkenin değişen dil politikalarını diliçi çeviri söylemleriyle ilişkilendirmektedir. Bu tez, diliçi çevirilerin Türk dilinin ve söyleminin evriminde oynadığı rolü ve işlevi, sekülerleştirme, kültürel belleğin inşası ve dilsel misafirperverliğin sağlanması kavramları çerçevesinde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, mevcut çalışmada Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın Harf Devrimi öncesinde kaleme aldığı Gulyabani, Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç ve Efsuncu Baba romanları ile Cumhuriyet döneminde yapılan diliçi çevirileri zamanlararası bir analize tabi tutulmaktadır. Söylemin tarihsel olarak inşa edilmiş olduğunu ortaya koyan bu çalışma, kuramsal çerçeve olarak Ruth Wodak tarafından geliştirilen Söylem Tarihsel Yaklaşımı'nı kullanmaktadır. Farklı tarihsel evrelerde yapılan çeşitli diliçi çevirilerde bulunan tutarlı söylem kalıpları, yapıldıkları dönemin ideolojik yaklaşımını yansıtmaktadır. Sonuç olarak, zamanlararası diliçi çevirilerin Türk çeviri tarihi çerçevesinde yeniden kavramsallaştırılmasıyla, Osmanlı Türkçesi üzerine kurulan söylemin Cumhuriyet dönemi boyunca üretim dönemlerinin hakim ideolojilerine uygun olarak yeniden inşa edildiğini göstermektedir. 'Dil modernleşmesi' kavramının kaynak metnin söylemini sekülerleştiren ve modernleştiren ve zamanın kültürel, sosyal, siyasi ve tarihi ruhunu gösteren diliçi çevirilerin kapsamını yakalamakta yetersiz kaldığı ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla diliçi çeviri araştırmalarının Türkiye Cumhuriyeti'nin Osmanlı geçmişiyle çok yönlü ilişkisini ve kademeli sekülerleşme ve modernleşme yörüngesini aydınlattığı ortaya çıkmıştır.