Çukurova koşullarında farklı kökenli çöven (Gypsophıla sp.) türlerinde kök verimleri ve saponin içeriklerinin araştırılması

ÖZDOKTORA TEZÇUKUROVA KOŞULLARINDA FARKLI KÖKENL ÇÖVEN (GYPSOPHILA SP.)TÜRLER NDE KÖK VER MLER VE SAPON N ÇER KLER N NARAŞTIRILMASIMemet NANÇUKUROVA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜTARLA B TK LER ANAB L M DALIDanışman: Prof. Dr. Saliha KIRICIYıl: 2006, Sayfa: 90Jüri: Prof. Dr. Saliha KIRICIProf. Dr. Menşure ÖZGÜVENYrd. Doç. Dr. Abdulhabip ÖZELProf. Dr. Halis ARIOĞLUProf. Dr. Atilla GÜRBu çalışma, bazı Gypsophila türlerinin kök verimleri ve saponin içeriklerininbelirlenmesi amacıyla 2002- 2003 ve 2003- 2004 yetiştirme sezonlarında, ÇukurovaKoşullarında yürütülmüştür. Çalışmada G. pallida (Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi TarlaBitkileri Bölümü), G. paniculata (Ticari Çeşit), G. bicolor (Van- Özalp Yeni Tulgalı Köyü)ve G. arrosti var. nebulosa (Isparta- slamköy, Atabey Ovası ve Kuleönü) türünün üç farklıekotipi bölgeye uyum sağlarken, G. bitlisensis (Bitlis- Alacabük Dağı), G. pilosa (Urfa-Birecik) ve G. ruscifolia (Van- Başkale, Köprüağzı Köyü) türleri çoğaltılamamıştır.Çoğaltılabilen türlerde bitki boyu 5.03- 123.50 cm, dal sayısı 3.9- 12.97 adet/bitki, bintohum ağırlığı 0.537- 2.519 g, tohum verimi 39.25- 80.08 kg/da, kök boyu 27.27- 44.53 cm,kök çapı 0.65- 4.42 cm ve protein oranı % 7.03- 9.31 arasında değişim göstermiştir. Enyüksek kuru kök verimi bir yaşındaki bitkilerde 472.15 kg/da ve iki yaşındaki bitkilerde837.87 kg/da olarak G. pallida türünde tespit edilmiştir. En düşük kuru kök verimi ise biryaşındaki bitkilerde 14.00 kg/da ve iki yaşındaki bitkilerde 143.59 kg/da olarak G. bicolortüründe belirlenmiştir. Köklerdeki en yüksek saponin oranı (% 16.79- 18.02) bir ve ikiyaşındaki bitkilerde G. bicolor türünde saptanırken, en düşük saponin oranı da G. paniculata(% 8.89- 9.02) türünde saptanmıştır. Saponin verimleri ele alındığında bir ve iki yaşındakibitkilerde G. pallida türü bölge için önerilmektedir.Anahtar Kelimeler: Gypsophila, Çöven, Saponin Oranı, Kültüre Alma