Çukurova'da mısır sapkurtları [Ostrinia nubilalis Hübner (lep: crambıdae), Sesamia nonagrioides Lefebvre (Lep: Noctuıdae)]'na karşı farklı mücadele yöntemlerinin etkinlikleri ve entegrasyonu

Mısır sap kurtları [Mısır kurdu Ostrinia nubilalis Hübner (Lepidoptera: Crambidae) ve Mısır koçankurdu Sesamia nonagrioides Lefebvre (Lepidoptera: Noctuidae)] Doğu Akdeniz Bölgesi'nde ikinci ürün mısırın ana zararlıları konumundadır. Bu çalışmada Mısır sap kurtları'na karşı kimyasal mücadele (KM), biyoteknik mücadele (BTM) ve entegre mücadele (EM) yöntemlerinin etkinlikleri 2011-2013 yılları arasında değerlendirilmiştir. BTM kapsamında Mısır koçankurdu'na karşı çiftleşmeyi engelleme yöntemi (ÇE), EM kapsamında ÇE yöntemi ve Mısır kurdu'nun yumurta parazitoidi Trichogramma evanescens Westwood (Hymenoptera: Thricogrammatidae) salımı yapılmıştır. Ayrıca laboratuvar koşullarında mısırda ruhsatlı bazı insektisitlerin yumurta parazitoidi Trichogramma evanescens'e etkileri araştırılmıştır. EM, BTM ve KM uygulamalarının S. nonagrioides yumurta popülasyonunu kontrole göre sırasıyla % 36.5-73, % 38-67 ve %27.2-72.8 arasında değişen oranlarda azalttığı belirlenmiştir. Çiftleşmeyi engelleyici feromonların Mısır koçankurdu yumurta popülasyonunu kontrole göre % 73'e kadar azalttığı, buna rağmen ekonomik zarar eşiği olan 5 yp/100 bitki seviyesinin altına indiremediği tespit edilmiştir. EM kapsamında salımı yapılan T. evanescens'in ise O. nubilalis yumurtalarında % 78.3- 92.1 oranında parazitlenmeye neden olduğu ve hasat zamanında larva popülasyonunu kontrole göre % 72 oranında azalttığı belirlenmiştir. KM ise uygun zaman ve sayıda uygulandığında her iki zararlı için de en etkili mücadele yöntemi olmuştur. Mısır koçankurdu yumurtalarında Telenomus busseolae Gahan (Hymenoptera: Scelinoidae) tarafından doğal parazitlenme oranlarının sezon sonuna doğru % 80'e ulaştığı belirlenmitir. Chlorpyrifos-ethyl içerikli ilaçların T. evanescens ergin öncesi dönemleri ile erginlerinde % 100 ölüme sebep olduğu saptanmıştır. Sentetik piretroidlerden lambda-cyhalothrin ve deltamethrin içerikli ilaçların yumurtalar üzerinde az zararlı (sınıf 2), erginler üzerinde ise orta derecede zararlı (sınıf 3) olduğu görülmüştür. Novaluron ergin öncesi dönemlere zararsız (sınıf 1) ergin dönemlereyse az zararlı olarak belirlenmiştir. Chlorantraniliprole ve indoxacarb ergin öncesi uygulamalarda zararsız (sınıf 1) iken ergin dönemlere indoxacarb az zararlı, chlorantraniliprole ise zararsız olarak bulunmuştur. Çalışma sonucunda ikinci ürün mısırda mısır sap kurtlarına karşı en etkili mücadele yöntemi KM olmuştur. Seçici insektisitleri diğer yöntemlerle birleştirerek entegre mücadele çalışmalarının geliştirilmesi gerekmektedir.