Çukurova Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran erişkinlerde sosyal medya bağımlılığı, kronotip ve beden kitle indeksi ilişkisi

ÖZET Çukurova Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Erişkinlerde Sosyal Medya Bağımlılığı, Kronotip ve Beden Kitle İndeksi İlişkisi Amaç: Teknolojinin gelişmesi ve sosyal medyaya erişimin kolaylaşması sorunlu kullanım davranışlarına, bağımlılık düzeyine ulaşan etkilere ve sağlık sorunlarına yol açabilir. Literatür tarandığında sosyal medya bağımlılığıyla ilgili yapılan çalışmaların çoğunlukla adölesan gruplarda gerçekleştirildiği, aynı zamanda kronotip, sosyal medya bağımlılığı ve beden kitle indeksi (BKİ) ilişkisinin birlikte incelenmediği görülmüştür. Çalışmanın amacı erişkinlerde sosyal medya bağımlılığı, kronotip ve BKİ arasındaki ilişkinin değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel araştırma Çukurova Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran 18 yaş ve üzeri erişkinlerle yürütüldü. Verilerin toplanması amacıyla sosyodemografik bilgi formu, "Sabahçıl-Akşamcıl Ölçeği" ve "Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği" (BSMBÖ) kullanıldı. Bulgular: Yaş ortalaması 37,04±10,43 yıl olan katılımcıların %57'si (n=241) kadındı. Katılımcıların bağımlılık puan ortalaması 15,17±6,22'di ve %45,2'si ortalamanın üzerinde puana sahipti. Katılımcıların %48,7'si ara tip, %32,9'u sabahçıl, %18,4'ü akşamcıl tipti. Sabahçıl kronotip grubunun yaş ortalamasının (41,57±11,56) ara tip ve akşamcıl kronotip gruplarından (35,85±9,22, 32,09±8,08) daha yüksek olduğu saptandı (p<0,001). Akşamcıl katılımcıların ortalama BSMBÖ skorunun (20,15±5,70), ara ve sabahçıl tip grubuna göre daha yüksek olduğu saptandı (15,42±5,72, 12,02±5,25) p<0,001). Benzer şekilde sabahçıl kronotipe sahip bireylerin günlük ortalama sosyal medya kullanım süreleri (1,83±1,21 saat) akşamcıl bireylerin ortalamasından (4,72±2,26 saat) daha kısaydı (p<0,001). Kronotip gruplarının BKİ ortalamaları benzer olarak bulundu. BKİ ve sosyal medya bağımlılık puanları arasında ise ters yönlü zayıf bir ilişki olduğu belirlendi (rs= – 0,106). Sonuç: Çalışmaya katılan erişkinlerin yarıya yakınının sosyal medya bağımlılık puanının ortalamanın üzerinde olması dikkat çekiciydi. Akşam kronotipine sahip katılımcıların sosyal medya bağımlılığı diğer kronotiplere göre yüksekti. Beklentilerimizin aksine BKİ ile kronotip arasında korelasyon saptanmazken, sosyal medya bağımlılığı ile negatif yönde zayıf bir ilişki saptandı. Literatürden farklı olan bu bulguların daha ileri çalışmalarla teyidi gereklidir. Birinci basamak sağlık hizmetlerine başvuran erişkinlerin sosyal medya kullanım davranışlarının, kronotip özelliklerinin ve sosyodemografik değişkenlerinin bir arada ele alınması faydalı olabilir. Anahtar Sözcükler: Beden kitle indeksi, erişkin bireyler, kronotip, sosyal medya bağımlılığı