Çukurova yöresindeki (Adana ve İçel illerindeki) broiler ve yumurta tavuğu işletmelerinin yetiştiricilik, teknik ve yapısal özellikleri üzerine bir araştırma

ÖZDOKTORA TEZİÇUKUROVA YÖRESİ'NDEKİ (ADANA VE İÇEL İLLERİNDEKİ)BROİLER VE YUMURTA TAVUĞU İŞLETMELERİNİN YETİŞTİRİCİLİK,TEKNİK VE YAPISAL ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMAFatma YENİLMEZÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜZOOTEKNİ ANABİLİM DALIDanışman: Prof. Dr. Ahmet TESTİKYıl: 2005,Sayfa 114Jüri Prof. Dr. Ahmet TESTİKProf. Dr. Nazım ULUOCAKProf. Dr. Taner ALAGÖZProf. Dr. Tamer KAYAALPProf. Dr. Ömer CAMCIBu araştırma, Çukurova Yöresi'ndeki (Adana ve İçel illerindeki) broiler veyumurtacı tavuk işletmelerinin yetiştiricilik, teknik ve yapısal özelliklerini, kümes içisıcaklık ve oransal nem gibi önemli çevre koşulları ile yetiştiricilerin sorunlarını belirlemekamacıyla yapılmıştır.Araştırma bölgesinde incelenen broiler kümeslerinde kapasite genelde(%67,3)10.000'in altında, yumurtacılarda ise 5.000-10.000 (%33,3) arası veya 25.000'denfazladır (%22,2). Kümeslerin uzun eksen konumu yüksek yerlerde kuzey-güney, alçakyerlerde doğu-batıdır.İncelenen bütün kümeslerde kullanılan canlı materyal dış kaynaklı hibritler olup, birdönemdeki ölüm oranları genelde %4-5 civarındadır. Kümeste m²'ye konulan hayvan sayısıçoğunlukla (%39) 15-16 adet ve 13-14 adet (%31,4), hayvan başına tüketilen yem genelde3,6-4,0 kg ve 42 günlük canlı ağırlık ortalaması 1,9-2 kg'dır.Bölgede incelenen yumurtacı kümeslerde genelde 3 katlı apartman tipi kafeslerkullanılmakta olup, her kafes gözüne 4-5 adet tavuk konulmaktadır ve kullanılan genotipbroilerde kümeslerinde olduğu gibi dış kaynaklı hibritlerdir. Yumurtlama döneminde ölümoranı yine broilerde kümeslerinde olduğu gibi genelde (%70,4) %4-5, tavuk başına ortalamayumurta verimi (yıllık) 300 adetten fazladır.Kümes içerisinde yapılan sıcaklık ve oransal nem ölçümlerinde ortalama en yüksekAğustos ayında gözlenmiş olup, sıcaklık; broilerlerde 30,2ºC ve yumurtacılarda 29,6ºC,oransal nem; broilerlerde %66,9 ve yumurtacılarda %68,9 olarak saptanmıştır.Bölgemiz yetiştiricilerinin temel sorunları hayvan materyali, yem, hastalıklar,pazarlama, eğitim ve yüksek sıcaklık sorunlarıdır. Üretimi artırmak ve bölge yetiştiricilerininsorunlarının çözümü için yetiştiriciler, damızlık işletmeleri, yem üreticileri, pazarlamaorganizasyonları ve konuyla ilgili devlet kuruluşları düzeyinde teknik ve ekonomik olarak iyibir organizasyona ihtiyaç vardır.Anahtar Kelimeler: Broiler, Yumurtacı, İşletme, Yetiştiricilik, KümeslerI