Cumhuriyet döneminde Türkçe öğretmenlerinin yetiştirilmesi

Dil, bir toplumun millet olmasını sağlayan en güçlü bağdır. İnsanıngelişiminde araç olduğu kadar amaç da olan dil, bu bakımdan son derece önemlidir.Dil, milletlerin sürekliliğinin sağlanmasında ve kişinin toplum içerisinde sağlıklıiletişim kurmasında büyük rol oynar. Ana dilinin kurallarına uygun olaraköğretilmesinde öğretmenlere önemli görevler düşmektedir. Bu da Türkçeöğretmenlerinin oldukça titiz bir şekilde yetiştirilmelerini gerektirir.Bu çalışma, Cumhuriyetin ilânından sonra Türkçe öğretmenlerininyetiştirilmesi sürecinde meydana gelen değişmeleri ve gelişmeleri kapsamaktadır.Cumhuriyetten önce Türkçe öğretmeni yetiştirme faaliyetlerinin ne boyutta olduğuda çalışmanın problemine kaynaklık etmesi bakımından ele alınmış ve bu konuhakkında elde edilen bulgular, ?Giriş? bölümünde sunulmuştur.Araştırmada, 1923'ten günümüze kadarki süre içinde Türkçe öğretmeniyetiştiren kurumların işleyişi, 2547 Sayılı YÖK Yasası ve ilgili yönetmeliklere bağlıolarak ele alınmıştır. Çalışmada literatür taraması yöntemi kullanılarak Millî EğitimBakanlığının muhtelif birimlerindeki arşivlerinde, Yükseköğretim Kurulu EğitimDairesi Başkanlığında, Gazi, Buca ve Dicle Eğitim Fakültesi arşivlerinde , MillîKütüphanede ve çeşitli üniversite kütüphanelerinde araştırma yapılmış, çeşitliüniversitelerde ?öğretmen yetiştirme? üzerine hazırlanan tezler ve yapılan çalışmalarincelenmiştir.Dört bölümden oluşan bu çalışmanın I. bölümü ?Giriş?tir. Bu bölümdeçalışmanın adı, konusu, problemi, amacı ve önemi yer almaktadır. II. bölümdeCumhuriyet Döneminde Türkçe öğretmeni yetiştiren kurumların tarihî gelişimi veteşkilat yapısı incelenmiş, Türkçe Eğitimi bölümlerinde uygulanan programlardeğerlendirilmiş ve bu bölümlerin öğretim kadrosu ile öğrenci kaynakları hakkındabilgi verilmiştir. Ancak Türkçe öğretmenlerinin uzun bir süre eğitim fakültelerininTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi bölümlerinde yetiştirilmesinden ve hâlâ ihtiyaçiiolması durumunda bu bölüm mezunlarının Türkçe öğretmeni olarak göreveatanmasından dolayı sadece Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi bölümlerinde uygulananprogramlar ayrı bir başlık altında değerlendirilmiştir. Bu bölümlerin öğrenci kaynağıve öğretim kadrosu, Türkçe Eğitimi bölümleriyle aynı özelliklere sahip olduğu içinbu hususlar ayrı olarak ele alınmamıştır.Çalışmanın III. bölümünde fen-edebiyat fakülteleri incelenmiştir. Ancak bufakültelerde de teşkilat yapısı, öğrenci kaynağı ve öğretim kadrosu, eğitimfakülteleriyle benzerlik göstermektedir. Tekrara düşmemek için söz konusu başlıklarbu bölümden çıkarılmış ve sadece fen-edebiyat fakültelerinin tarihî gelişimi ve TürkDili ve Edebiyatı bölümlerinin Türkçe öğretmeni yetiştirme sistemi içindeki yerideğerlendirilmiştir. 1997 yılında eğitim fakültelerinin yeniden yapılandırılmasıamacıyla gerçekleştirilen çalışmalar, hem Eğitim hem de fen-edebiyat fakültelerinebazı düzenlemeler getirmiştir. Bunların Türkçe öğretmeni yetiştirme sistemini neşekilde etkilediği de çalışmanın ilgili bölümlerinde açıklanmıştır.IV. bölüm, araştırmada elde edilen sonuçlar ve bu sonuçların ışığında dahaetkin bir Türkçe öğretmeni yetiştirme sistemi için sunulan önerilerden oluşmaktadır.Araştırmada eğitim enstitüleri ve yüksek öğretmen okullarındakiuygulamaların değerlendirilmesi amacıyla Tebliğler Dergisi'nin 1982 yılına kadaryayınlanan sayıları taranmış, 1982'den sonraki uygulamalar için de YükseköğretimKurulu Eğitim Dairesi Başkanlığında bulunan üniversite kataloglarındanyararlanılmıştır. Ancak bunlar, üniversiteler tarafından Yükseköğretim Kurulunadüzenli olarak gönderilmediğinden bütün üniversitelerin kataloğuna ulaşılamamış,burada bulunmayan Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi ile DicleÜniversitesi Eğitim Fakültesi Katalogları, bu fakültelerin Türkçe Eğitimibölümlerinden temin edilmiştir.Araştırmada elde edilen bulgulara göre 1997'deki düzenlemelerden sonraTürkçe öğretmeni adayları, sadece ilköğretim II. kademede görev yapmak üzereyetiştirilmektedir. Programlarda yabancılara, yurt dışındaki Türk çocuklarına, Türkiiisoylulara ve ilköğretim I. kademe öğrencilerine Türkçe öğretimi ile ilgili derslerinbulunmaması da bu görüşü desteklemektedir.Türkçe Eğitimi bölümlerinin yanı sıra Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi, TürkDili ve Edebiyatı, Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları bölümlerinden mezunolanların da Türkçe öğretmeni olarak atanmasından dolayı, bu alandauzmanlaşmanın henüz tam olarak sağlandığı söylenemez. Bu sorunların çözümü içinTürkçe öğretmenliği görevine sadece Eğitim fakültelerinin Türkçe Eğitimibölümlerinden mezun olanların atanması sağlanmalı ve bu bölümde uygulananprogramlar, sürekli değerlendirilip geliştirilmelidir.