Cytomegalovırus enfeksiyonlarında genotip ve antiviral ilaç direncinin klinik ile ilişkisi

Cytomegalovirus (CMV) Herpesviridae ailesinin Betaherpesvirinae alt ailesinde yer alan çift iplikli zarflı bir DNA virüsüdür. CMV enfeksiyonları immün sistemi baskılanmış bireylerde ciddi mortalite ve morbidite riski ile seyretmektedir. CMV enfeksiyonunun önlenmesi ve gelişen enfeksiyonun tedavi edilmesi amacıyla gansiklovir tedavide ilk seçenek ilaçtır. Gansiklovir CMV UL97 serin-treonin protein kinaz enzimi aracılığıyla fosforile olarak gansiklovir-monofosfat şekline dönüşür. Gansiklovir-monofosfat konak hücre protein kinazları aracılığıyla gansiklovir-trifosfata dönüşerek aktif hale gelir ve CMV DNA polimeraz için substrat görevi görür. Gansiklovir-trifosfatın DNA zincir uzamasına katılması, CMV DNA sentezini sonlandırır. Çalışmamızda çeşitli tanı grubunda olan hastaların örneklerinden izole edilen CMV genotiplerinin ve CMV antiviral ilaç direnci mutasyonlarının hasta kliniği ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu çalışmada 2018-2023 yılları arasında, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi'ne başvuran hastalara ait olan; CMV DNA 103 kopya/ml ve üzeri saptanan, miktarı yeterli 44 örnekte CMV genotiplendirilmesi yapılmıştır. Ayrıca CMV DNA viral yükü 104 kopya/ml ve üzerinde olup miktarı yeterli olan 8 hasta örneğinde CMV antiviral ilaç direnci mutasyonları araştırılmıştır. CMV genotipleri araştırılması için UL55 geninde 474 bp'lik bölge ve CMV antiviral ilaç direnci araştırılması için UL97 geninde 835 bp'lik bölge Sanger dizi analizi yöntemi (ABI 3500 Genetic Analyzer-ABD) ile araştırılmıştır. Çalışmamızda CMV enfeksiyonlarına en fazla gB1 ve gB3 genotipinin neden olduğu bulunmuştur. KİT alıcılarında gB3 genotipinde olan CMV enfeksiyonları daha sık bulunmuştur. gB4 genotipinde CMV enfeksiyonları diğer genotiplere göre en az orandadır. Çalışmamızda miks genotip oranı diğer çalışmalara göre daha düşük düzeydedir. Ayrıca miks genotip saptadığımız örneklerde CMV DNA viral yükü diğer çalışmalarla uyumlu olarak daha yüksek saptanmıştır. CMV pnömoni bulgusu olan hasta grubunda gB3 genotipi anlamlı olarak daha yüksek oranda saptanmıştır. Çalışmamızda UL97 gen bölgesinde saptadığımız aminoasit değişiklikleri dirence neden olduğu daha önceden bildirilen mutasyonlar arasında yer almamaktadır. Özellikle pUL97 enziminin fonksiyonel bölgesinde ilk kez saptadığımız aminoasit değişikliklerinin antiviral ilaç direncine neden olup olmadığı fenotipik yöntemlerle araştırılması uygun olacaktır. Farklı coğrafik bölgelerde, farklı hasta gruplarında, çok sayıda örnekle, kontrollü prospektif çalışmalar yapılarak CMV genotip dağılımının ve antiviral ilaç direncinin belirlenerek hastalık seyrine etkilerinin araştırılması gerektiği düşünülmektedir.