D vitamini eksikliği ve yetersizliğinde çocuk hekimlerinin yaklaşımları

Giriş ve Amaç: Bu çalışmada, çocuk hekimlerinin D vitamini eksikliği veya yetersizliği tanısı koydukları hastalara yaklaşımlarını tespit etmek ve çocuk hekimlerinde olabilecek yanlış uygulamaları tespit ederek hekimlere gerekli eğitimler verilip bu yanlışlarının en aza indirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma çocuk sağlığı ve hastalıkları uzman doktorlarının D vitamin eksikliği veya yetersizliği tanısı koydukları hastalara yaklaşımlarını tespit etmek amacı ile yapılmış bir anket çalışmasıdır. Adıyaman ve çevre illerde hekimlik yapan gönüllülük esasına dayanarak çalışmaya katılmayı kabul eden aktif olarak çalışan 185 çocuk sağlığı ve hastalıkları uzman doktoru tarafından 01.11.2022- 01.02.2023 tarihleri arasında yürütüldü. Bulgular: Çalışmaya 185 hekim katıldı. Katılımcıların 100'ü (%54,1) kadın, 85'i (%45,9) erkekti. Yaş ortalaması 36,3±4,8 olarak tespit edildi. Meslekteki çalışma süreleri 10,4±4,7 yıl olarak hesaplandı. Katılımcıların "D vitamini eksikliğinin tanısında hangi tetkiklere bakarsınız?" sorusuna %98,2'si 25(OH)D vitamini, %88'i Fosfor, %88'i Kalsiyum, %62,6'sı Parathormon, %27,5'i El bilek grafisi, %5,'ü Magnezyum, %4,8'i 1.25 Dihidroksi Vitamin D cevabı vermişlerdir. "Hangi değerde D vitamini yetersizliği düşünürsünüz?" sorusuna, %49,7'si <30 ng/ml, %41,6'sı <20 ng/ml, %5,4'ü <15 ng/ml, %2,2'si <50 ng/ml, %1,1'i <5 ng/ml cevaplarını vermişlerdir. "Hangi değerde D vitamin eksikliği düşünürsünüz?" sorusuna, %54,6'sı <20 ng/ml, %29,2'si <15 ng/ml, %9,7'si <30 ng/ml, %2,7'si <50 ng/ml, %2,2'si <5 ng/ml, %1,1'i <12 ng/ml, %0,5'i <10 ng/ml cevap vermişlerdir. "Ciltten D vitamin sentezi için en uygun güneşlenme saati ne zamandır?" sorusuna 139 kişi (%75,1) 10:00-15:00 saatleri arası, 28 kişi (%15,1) 15:00-17:00 saatleri arası, 16 kişi (%8,6) 07:00-10:00 saatleri arası, 2 kişi (%1,1) 10:00-12:00 saatleri arası cevaplarını vermişlerdir. "Tedavide hangi preparatı tercih edersiniz?" sorusuna 159 kişi (%85,9) damla formu, 24 kişi (%13) ampul, 2 kişi (%1,1) tablet yanıtını vermiştir. "D vitamin eksikliği veya yetersizliğinde nasıl tedavi verirsiniz?" sorusuna 90 kişi (%48,6) 6 hafta süre ile 1000-2000 IÜ/gün, 47 kişi (%25,4) 6 hafta süre ile 2000-5000 IÜ/gün, 26 kişi (%14,1) 6 hafta süre ile haftada bir 50000 IÜ/gün, 18 kişi (%9,7) Stoss tedavi (150000- 300.000 IÜ/gün), 2 kişi (%1,1) Yaşa göre değişir cevaplarını vermişlerdir. "Hangi durumlarda parenteral(intramüsküler) tedavi tercih edersiniz?" sorusuna 54 kişi (%29,2) Emilim bozukluğu olan hasta, 29 kişi (%15,3) Kullanmadım cevaplarını vermiştir. "Hangi durumlarda yatarak D vitamini tedavisi verirsiniz?" sorusuna 58 kişi (%31,4) Semptom varsa, 29 kişi (%15,7) Semptom varsa, Aile uyumu yoksa cevaplarını vermiştir. "Hangi hastalara D vitamini profilaksisi önerirsiniz?" sorusuna 181 kişi (%97,4) <1 Yaş hasta, 146 kişi (%78,5) Kronik hastalığı olanlar, 130 kişi (%70) Riskli coğrafyada yaşayanlar, 116 kişi (%62,4) Kronik ilaç kullanımı olanlar cevaplarını vermiştir. "D vitamin düşüklüğünün hangi durumlarında hastayı ileri bir merkeze sevk edersiniz?" sorusuna 67 kişi (%36,2) Tedaviye yanıtsızlık durumunda, Semptomatik ise (Rikets), 34 kişi (%18,4) Tedaviye yanıtsızlık durumunda, 29 kişi (%15,7) Semptomatik ise (Rikets) cevaplarını vermişlerdir. "Hastayı tekrar ne zaman değerlendirirsiniz?" sorusuna 106 kişi (%57,3) 3 ay sonra, 52 kişi (%28,1) 1 ay sonra cevaplarını vermiştir. "Fontaneli erken kapanan çocuklarda D vitamin profilaksisini kesmek gerekir mi?" sorusuna 168 kişi (%90,8) hayır, 17 kişi (%9,1) evet cevaplarını vermiştir. "D vitamini profilaksisini ne kadar süre öneriyorsunuz?" sorusuna 37 kişi (%20) 3 ay, 30 kişi (%16,1) 1 yıl, 17 kişi (%8,8) 1 yaşına kadar cevaplarını vermiştir. Sonuç: Bu çalışma doktorların uygulamalarına yönelik yanıtlar gerçekte yapılan uygulamalardan ziyade doktorların kendi beyanlarını yansıtmaktadır. Bununla birlikte, çalışmamıza katılan doktorların D vitamini takviyesi önerme sıklığı, seçim yanlılığı, hatırlama ve raporlama önyargıları her türlü ölçeğin sınırlılıkları arasındadır. Anahtar Kelimeler: D vitamini eksikliği, D vitamini yetersizliği, Çocuk Hekimleri