Dağlık Karabağ göçmenlerinin sosyo-ekonomik problemleri

Tarihen Azerbaycan Türklerinin toprağı olan Karabağ'ı Ermeni Tasnakları dünyaya Ermeni yurdu gibi kabul ettirmeğe çaba gösteriyorlar. 20. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren Rusya, ?ngiltere ve Eçmiadzin kilisesinin bilinçli ve kasıtlı olarak yürütmüs olduğu politikalar sonucunda Türk-Ermeni çatısmasına zemin hazırlanmıstır. Bu gelismeler sonucunda Dağlık Karabağ'a yönelik Ermeni iddiaları da Sovyetler Birliği'nin çöküs sürecine girmesiyle yeniden kendinden söz ettirmeğe baslamıstır. Özellikle bu durum yüzyılın sonlarına doğru alevlenmis ve doruk noktaya ulasmıstır. Ermenilerin asıl maksadı, sözde tarihi esaslara isnat ederek Azerbaycan'ın Karabağ bölgesinde sözde bağımsız bir devlet kurulmasını, daha sonra da Ermenistan'a birlestirilmesini hayal etmektedir. Aradan geçen 15 yıla yakın zamanda sorunun çözümünde bir arpa boyu yol alınmaması Azerbaycan'ı ümitsizliğe sürüklerken, Ermenistan'ı umutlandırmıstır. 30 Ağustos 1991'de, ülkenin bağımsızlığını ilan etmis, 18 Ekim 1991'de Meclis Bağımsızlık kanunu ilan eden Azerbaycan Cumhuriyeti, sorunun çözümü için faaliyette bulunduysa da, sorunun niteliği doğru olarak algılanmamıs veya algılanmak istenmemistir. Azerbaycan Devleti uluslararası nitelik kazanan sorunun çözümü için barıs ve uluslar arası hukuk çerçevesinde çözüme kavusmasına çalıstı ise de, sorun çözülmemekle birlikte daha da karmasık bir görünüm almıstır. Sorunun çözümüne iliskin AG?T'in ve BM'nin simdiye kadar devam eden girisimleri de bir sonuç vermemis, bundan sonra olumlu bir sonuç vermesi de uzak görünüyor. Sürecin bu sekilde devam etmesi Ermenileri daha da güçlendirmekte, Dağlık Karabağ'ın sahip olduğu yeraltı ve yerüstü zenginliklerini tamamen sömürmek için zaman kazandırmaktadır. Bu arastırmanın amacı; 1989 yılından itibaren zorla göçe zorlanan Dağlık Karabağ ahalisinin, mülteci duruma düstükten sonraki sosyo-ekonomik sorunlarını değerlendirmektir. Arastırmanın konusu, 1980'li yılların sonlarına doğru ortaya çıkan ?mülteci (kaçkın)? ve ?zorunlu göçmen (mecburi göçkün)? sorunudur. Ancak, tarihi süreç içinde 19. yüzyıldan itibaren yasanmıs olan zorunlu göçleri anlatmadan geçmek konunun bütünlüğü açısından bir bosluk olusturabilirdi. Bu nedenle, mülteci (kaçkın) probleminin Azerbaycan'da ortaya çıkmasından baslayarak, sosyo-ekonomik hayata etki safhaları ana hatlarıyla ele alınarak konuya tarihi bir perspektiften incelenmek istenmistir. Ayrıca; Azerbaycan'ın milli etnik kimliğinden uzaklastırdığı ve Batı-Doğu Türklüğünün köprüsü olan Azerbaycan topraklarının parçalanmasının Ermeni sorunuyla nasıl sistematik hale getirildiği açıklanmaya çalısılmıstır. Tez genel bir giris yapıldıktan sonra, dört ana bölümden olusmaktadır. Birinci bölümde; tarihsel süreç içerisinde, bugünkü Ermenistan topraklarından kademeli olarak Azerilerin nüfus olarak eritildiği ana hatlarıyla incelenmis, ikinci bölümde, mültecilerin (kaçkınların) göçe zorlandıktan sonra olusan durumun sosyo-ekonomik analizi, üçüncü bölümde ise; mültecilerin (kaçkınların) ve zorunlu göçmenlerin (zorunlu göçkünlerin) su anda yasamıs oldukları sorunları incelemeye çalısılmıstır. Elbette ki, mültecilerin ve zorunlu göçmenlerin durumunu daha objektif değerlendirebilmek için Azerbaycan'ın genelinde sorunları da değerlendirmek gerekirdi. Dördüncü bölümde ise, Dağlık Karabağ meselesinin uluslararası platformda değerlendirilmesi ve Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ meselesinin çözümü için uygulaması gereken dıs politika araçlarının neler olduğu, yani meselenin çözümünde Azerbaycan'a düsen görevler üzerinde durulmustur. Sonuç olarak, yaklasık 1 milyon insanın gerçekten çok zor sartlar altında yasadığını müsahede edilmektedir. Baslangıçta bu tezin diğer arastırmalara kaynak olabilecek düzeyde olması planlanırken, konunun baska bir ülke sorunu olması ve Türkiye'de basılmıs kaynakların çok az olması nedeniyle arastırma hedeflenenden daha sınırlı kalmıstır. Özellikle ikinci bölümdeki tabloların olusturulmasında kullanılan verilerin tek bir kaynaktan elde edilmesi, baska kaynaktan bu bilgilerin bulunamaması arastırmayı zor hale getirmistir. Genel olarak, Türkiye'de basılmıs kitapların az olmasına rağmen mevcut kaynaklardan yararlanarak çalısma bitirilmeye çalısılmıstır.