Dağıtım kanallarında üretici-bayi ilişkileri üzerine bir araştırma

Dağıtım kanalları pazarlamanın en önemli unsurlarındandır. Ürünlerin üretimden nihai tüketiciye ulaşması sürecini sağlayan dağıtım kanallarında yer alan kanal üyeleridir. Kanal üyeleri arasındaki ilişkiler, kanalın etkinliği üzerinde çok kritik bir role sahiptir. Bu çalışmada dağıtım kanallarında yer alan kanal üyeleri arasındaki ilişkilerin belirleyicileri ele alınmıştır. Kanal üyelerinden üretici ve bayilere odaklanılmıştır. Bu çalışmada bayilerin, üretici firma ile ilişkilerinin değerlendirilmesi ve bu değerlendirmeler sonucunda ilişkileri etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. İlişkilerin belirleyicilerinden olan memnuniyet kavramı, ekonomik memnuniyet ve sosyal memnuniyet olmak üzere ayrı olarak ele alınmıştır. Çalışmada ilk olarak bayilerin üretici firmadan ekonomik olarak memnuniyet düzeylerinin bayilerin üretici firmaya karşı güven düzeylerine, iş birliği düzeylerine ve çatışma düzeylerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Sonrasında bayilerin sosyal olarak memnuniyet düzeylerinin bayilerin üretici firmaya karşı güven düzeylerine, iş birliği düzeylerine ve çatışma düzeylerine etkisi incelenmiştir. İkinci olarak üretici firmaya karşı bayilerin güven düzeyinin, bayilerin üretici firmaya karşı iş birliği düzeyine ve üretici firmaya karşı çatışma düzeyine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada bayilerin üretici firmaya karşı güven düzeyleri ile üretici firmaya karşı bağlılık düzeyi arasındaki etki tespit edilmeye çalışılmıştır. Son olarak da bayilerin üretici firmaya karşı iş birliği düzeyinin ve üretici firmaya karşı çatışma düzeyinin üretici firmaya karşı bağlılık düzeyine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın sonucunda; ekonomik memnuniyetin, güven düzeyini, iş birliği düzeyini ve çatışma düzeyini etkilediği tespit edilmiştir. Sosyal memnuniyetin, güven düzeyini ve çatışma düzeyini etkilediği tespit edilmiş, iş birliği düzeyi ile arasında anlamlı bir sonuç tespit edilememiştir. Güven düzeyinin, iş birliği düzeyi, çatışma düzeyi ve bağlılık düzeyini etkilediği tespit edilmiştir. İş birliği düzeyinin bağlılık düzeyini etkilediği ve çatışma düzeyininde bağlılık düzeyini etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca katılımcıların demografik özellikleri ve bayi özelliklerine göre farklılık analizleri yapılmış ve medeni durum, yaş, eğitim durumu, il, lokasyon, faaliyet yılı ve faaliyet alanına göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Cinsiyete göre farklılık tespit edilememiştir. Araştırmanın tartışma ve sonuç kısmında, araştırma bulgularının değerlendirilip bilimsel ve sektörel katkıları ele alınmıştır. Bu bulgular ışığında hem sektörel hem de ileriye dönük çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Dağıtım kanalları, Memnuniyet, Güven, İş birliği, Çatışma, Bağlılık