Değer öğretimi yaklaşımlarına göre hayat bilgisi dersinde değerler eğitimi

Bu araştırmanın amacı ilkokul ikinci sınıf Hayat Bilgisi Dersinde sorumluluk değerini kazandırmada değer öğretimi yaklaşımlarının nasıl bir değişim gösterdiğini ortaya koymaktır. Bu amaçla öğrenci sorumlulukları, değer öğretimi yaklaşımlarına uygun olarak dersin kazanımları ile ilişkilendirilmiştir. Bu bütünleştirmeye ait ders planları, Hayat Bilgisi Dersi ikinci sınıf ikinci ünite süresince çalışma grubuna uygulanmıştır. Araştırma, karma araştırma desenlerinden yakınsayan paralel desen olarak tasarlanmıştır. Araştırmada amaçlı örnekleme yöntemlerinden tipik durum örnekleme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2017–2018 eğitim öğretim yılında Batman ili Merkez ilçesinde bulunan bir ilkokulun ikinci sınıfına devam eden dört şubedeki öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın yapıldığı şubelerdeki öğrenci sayısı 106'dır. Veri toplama araçları olarak; Çalışma Yaprakları, Açık Uçlu Anket, Görüşme Formu, Sorumluluk Kazanım Testi ve Öğrenci Gözlem Formu kullanılmıştır. Toplanan verilerin analizinde, nicel ve nitel analiz yönteminden yararlanılmıştır. Değerler eğitimi bir ihtiyaç olarak görülmesine karşın, değerler eğitiminin programlı bir şekilde uygulanmadığı görülmektedir. Ayrıca kapsamlı, teoriye dayanan uygulamaların ve içeriklerin sınırlı olması, programda değerlerin kazanımlarla ilişkilendirilmemiş olması, değer öğretiminde öğretmenin nasıl hareket edeceğinin belirlenmemiş olması değer kazanımında bir boşluğun ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Hayat bilgisi kazanımları ile kazandırılacak değerlerin ilişkilendirilmesi, bu bütünleştirmeye uygun içeriklerin ve değerlendirme araçlarının hazırlanması, belirtilen boşluğu doldurulabileceği; ayrıca belirlenen programın değer öğretimi yaklaşımlarına uygun olarak doğrudan kazandırılması ile öğrencilerin değer kazanımının olumlu yönde değişim göstereceği düşünülmüştür. Elde edilen bulgulara göre, araştırma sürecinden sonra uygulamanın yapıldığı bütün şubelerde, öğrencilerin belirlenen sorumlulukları kazandıkları görülmüştür. Sonuç olarak ikinci sınıf Hayat Bilgisi Dersinde; değer aktarma, değer açıklama, değer analizi ve eylem öğrenme yaklaşımlarına dayanan doğrudan değer öğretimi, öğrencilerin sorumluluk değerini kazanmasında olumlu yönde bir değişim göstermiştir. Anahtar kelimeler: Hayat Bilgisi dersi, değer, sorumluluk, değerler eğitimi, değer aktarma yaklaşımı, değer açıklama yaklaşımı, değer analizi yaklaşımı, eylem (davranış) öğrenme yaklaşımı