Değişken yükleme durumunda şekillendirme sınır diyagramlarının elde edilmesi

Sac şekillendirme işlemlerinde, şekillendirilen parçalarda herhangi bir kusur oluşmadan istenilen geometriyi elde etmek için proses parametrelerini deneme yanılma yolu ile bulmak oldukça zor ve pahalı bir yöntemdir, hatta bazı durumlarda mümkün değildir. Bu nedenle proses tasarımı ve parametreleri genellikle sonlu elemanlar yöntemi ile tahmin edilir. Bu analizlerin yapılmasında ilk adım üretilecek parçanın malzeme parametrelerinin tespitidir. Bu parametrelerin en önemlileri çekme testinden elde edilen akma eğrisi ve düzlem dışı şekillendirme testlerinden olan Nakajima testinden elde edilen şekillendirme sınır eğrileridir (ŞŞE). Günümüz teknolojisinde sac şekillendirme proseslerinde darbeli olarak uygulanan kuvvetler ile şekillendirilebilirlik sınırları genişletilmektedir. Daha önceki çalışmalarda monoton yükleme durumunda ŞSE'ler verilirken bu çalışmada buna ilaveten darbeli yükleme durumunda oluşan ŞSE'lerde üretilmiştir. Bu tez kapsamında otomotiv endüstrilerinde yaygın olarak kullanılan AA5754-O levhalar kullanılmıştır. Oda sıcaklığında monoton ve darbeli yükleme durumunda (ŞSE)'ler Nakajima testi ile elde edilmiştir. Kullanılan malzeme için monoton ve darbeli yükleme parametreleri mümkün olan aralıklar için bir Taguchi deney tasarım şemasına göre belirlenmiştir. Tüm testler üç defa tekrar edilmiştir. Şekillendirilen parçalarda oluşan birim şekil değişimleri (BŞD) Asame 4.1. sistemi kullanılarak ölçülmüştür. ŞSE'ler ölçülen BŞD değerleri kullanılarak ISO-12004-2 (2008) standardına göre oluşturulmuştur. Monoton ve darbeli yükleme sonucu oluşturulan ŞSE'ler kıyaslandığında genel olarak şekillendirilebilirlik açısından anlamlı bir artış elde edilmiştir. Anahtar Kelimeler: AA5754-O, değişken yükleme, sac şekillendirme, Nakajima testi, şekillendirme sınır eğrisi