Demir esaslı arkeolojik buluntularda, korozyon ürünlerinin temizliği ve koruma

Demir ve alaşımları, geçmişte ve günümüzde alet yapımında, sanat eserlerinde en çok kullanılan malzemelerdir. Bu nedenle, kültürel ve tarihi eserlerin korunması açısından bu tür malzemelerin korozyon ile tahrip olmalarını önlemeye yönelik uygulamalar konusunda araştırmalar önemlidir. Özellikle, arkeolojik buluntular yüzey temizliği uygulandıktan sonra, daha da savunmasız hale gelmektedirler. Çünkü toprak altında geçen uzun yıllar süresince malzemelerin yüzeyinde oluşan korozyon ürünü ile birlikte her türden birikinti (organik ya da inorganik) malzemeye belirli bir koruma sağlar. Gün ışığına çıkarıldıktan sonra, sergilemeden önce özel işlemlerle yüzeyleri temizlenir. Bu andan itibaren korozyon riski daha yüksektir. Demirli malzemelerde içerdiği safsızlıklara ve ortam koşullarına bağlı olarak farklı renklerde görünümlere sahip oksit tabakaları oluşmaktadır. Objelerin korunması için uygulanacak yöntemin, hem kolay uygulanabilir olması hem de estetiği bozmaması gereklidir. Bu amaçla, malzeme yüzeyinde koruyucu bir film oluşturulması elverişli bir yöntemdir. Bu çalışmada, film yapıcı organik (okzalik asit ve 3-amino-5-metiltiyo-1H-1,2,4-Triazol ) ve anorganik (sodyum molibdat) inhibitörler metal malzemelerin yüzeylerini korumak amacı ile kullanılmıştır. Oluşturulan filmlerin koruyucu etkinlikleri, elektrokimyasal yöntemlerle test edilmiştir. Bu amaçla potansiyodinamik ölçümler ve elektrokimyasal impedans spektroskopisi teknikleri, toprak altı koşullarını simüle eden korozif test çözeltilerinde uygulanmıştır. Dökme demir levhalar ve çubuklar hazırlanan simule toprak çözeltisinde yaşlandırılmıştır. Temizleme işlemi eserin üretildiği metal/alaşım türüne karşı duyarlı, yüzeydeki korozyon ürünlerine karşı son derece seçici ultrasonik banyo ile gerçekleştirilmiştir. Meydana gelen filmlerin özelikleri ve yapısı taramalı elektron mikroskobu (SEM) ile aydınlatılmıştır. Böylece, arkeolojik buluntuların ve sanat eserlerinin korozyondan korunabilmesi için uygun özellikte, çevreye toksik etkisi olmayan bir yöntem geliştirilmiştir.