Demiryolu trafik kontrolörlerinin mesleki yeterliliklerinin belirlenmesi ve yetiştirilmeleri için bir model önerisi

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD), yaygın bir demiryolu ağı ile yolcu ve yük taşımacılığı yapmaktadır. Bu arada, demiryollarına göre daha verimli ve etkili olan karayolu taşımacılığının yoğun rekabetiyle karşı karşıyadır. Bu rekabet karşısında kar eden ve kendini sürekli yenileyen bir işletme olabilmesi için hızlı, konforlu, ekonomik ve güvenli hizmet vermek durumundadır. Bu bağlamda nitelikli ve becerili insan gücü stratejik bir önem kazanmıştır. Demiryolu işletmesinin kritik iş gücünü oluşturan demiryolu trafik kontrolörleri ise demiryolu trafiğini yöneterek ulaşımın hızlı, güvenli, verimli ve kaliteli olabilmesi için önemli görevler üstlenmiştir. Demiryolu trafik kontrolörlerinin bu beklentileri yerine getirebilmeleri için eğitim programlarının yeterliğe dayalı olarak yeniden düzenlenmesi gerekli görülmektedir. Bu nedenle araştırma; TCDD işletmesinde görev yapan demiryolu trafik kontrolörlerinin mesleki yeterliliklerinin bu alanda çalışan demiryolu trafik kontrolörleri ile yöneticilerinin görüşlerine dayalı olarak belirlenmesi ve yetiştirilmeleri için eğitim program yapısının geliştirilmesini amaçlamaktadır. Çalışmanın amacına yönelik olarak bu araştırma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırma problemi, amaç, önem, kapsam ve sınırlılıklar ile terimler açıklanmıştır, ikinci bölümde araştırmanın modeli, evren ve örneklemi, veri toplama ve çözümleme yöntemleri açıklanmıştır. Araştırmanın üçüncü bölümü bulgular ve yorumlara ilişkin işlemleri kapsamakta olup, bu bölümde trafik kontrolörlerinden ve yöneticilerinden elde edilen verilerin yüzdeleri, frekansları, aritmetik ortalamaları, standart sapmaları ve t-değerleri hesaplanarak tablolaştırılmış ve yorumlanmıştır. Dördüncü ve son bölümde ise araştırma özetlenmiş ve elde edilen değerlere dayanılarak ulaşılan sonuçlar açıklanmıştır. Ayrıca, bulgulara dayalı olarak demiryolu trafik kontrolörlerinin yetiştirilmesine yönelik eğitim programının genel yapısı geliştirilmiş ve bulgular ışığında öneriler getirilmiştir.IV Araştırmanın evrenini demiryolu trafik kontrolörleri ve demiryolu trafik kontrolörlerinden sorumlu yöneticileri oluşturmaktadır. Araştırma evreni kapsamına giren demiryolu trafik kontrolör ve yönetici sayısı sınırlı olduğu için, bu araştırmada ayrıca bir örneklem seçimine gidilmemiş ve araştırma, ulaşılabilen evren üzerinde yürütülmüştür. Çalışma evreni 59 yönetici ve 180 trafik kontrolöründen oluşmuştur. Anketlerin geri dönme ve verilerin çözümlenmesinde kullanılma oranı, trafik kontrolörlerinde % 84,5 ve yöneticilerinde % 80,8 olarak hesaplanmıştır. TCDD'de görev yapan demiryolu trafik kontrolörlerinden beklenilen mesleki yeterlilikler iş analizi yöntemi ile belirlenmiştir. Bu analiz ile belirlenen, mesleki yeterliliklere göre geliştirilen anketlere dayalı olarak yeterlilikler seçilmiş ve araştırma gruplarının yaptığı gereklilik değerlendirmelerine göre sekiz görev grubu kapsamında 67 mesleki yeterlilik belirlenmiştir.