Demiryolu ulaşımının şehir ekonomisine muhtemel etkileri: Aksaray İli örneği

Demiryolu ulaşım sistemleri ekonomik, güvenli, hızlı, konforlu ve çevre dostu olma gibi özellikleri bünyesinde barındırmaktadır. Bu özelliklerinden dolayı demiryolu ulaşım sistemleri günümüzde küresel ölçekte büyük rağbet gören bir ulaşım altyapı sistemidir. Bulunduğu şehirlerde iktisadi açıdan büyük hareketlilik sağlamakla birlikte, dolaylı olarak da birçok etkiye sahiptir. Bu sebeple bulunduğu ya da bulunacağı şehir ekonomileri için büyük bir fırsat olma niteliği taşımaktadır. Bu çalışmada demiryollarının şehir ekonomisi üzerindeki etkileri, Aksaray ili için analiz edilmiştir. Çalışmada demiryollarının genel olarak sağladığı avantaj ile dezavantajlar göz önünde bulundurulmuştur. Küresel ölçekte seçilmiş ülke ve şehirlerinde demiryollarının nasıl birer etki oluşturduğu incelenmiştir. Aksaray ilinin içerisinde bulunduğu mevcut 2 tane demiryolu altyapı projesi bulunmaktadır. Bunlardan birincisi; Antalya-Konya-Aksaray-Nevşehir-Kayseri demiryolu altyapı projesidir. Bir diğeri ise; Samsum-Merzifon-Çorum-Kırıkkale-Kırşehir-Aksaray-Ulukışla-Yenice-Adana-Mersin demiryolu altyapı projesidir. Antalya-Kayseri arasında yapılması planlanan birinci demiryolu projesi, yolcu kapasiteli yüksek hızlı tren şeklinde yapılacaktır. İkinci demiryolu altyapı projesi ise yük ve yolcu kapasiteli yüksek hızlı tren şeklinde inşa edilecektir. Aksaray ilinin bulunduğu konum ve sosyo-ekonomik yapı çeşitli yönlerle ele alınmıştır. Olası bir demiryolu altyapısının şehir ekonomisi üzerinde oluşturabileceği muhtemel etkiler araştırılmıştır. Araştırma yapılırken, Aksaray ilini kapsayan söz konusu bu projelerde bağlantılı olacağı bahsi geçen şehirlerde göz önünde bulundurulmuştur. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirildiğinde, şehirdeki ulaşım sektörünün %40 ile %63 oranları arasında bir payın demiryolu ulaşımına ait olması beklenmektedir. Şehrin seyahat talebinde genel bir artış yaşanacağı ifade edilebilir. İş seyahatlerinde %33 ile %43 oranları arasında bir artış gerçekleşebileceği beklentiler arasındadır. Olası bir demiryolu sistemiyle beraber Aksaray ilinin; genel istihdam oranında %20, tarım sektöründe %30, sanayi sektöründe %40 ve hizmet sektöründe %50 civarında artışların yaşanabileceği muhtemel etki varsayımlarımız arasında yer almaktadır. Sektörlerde gerçekleşmesini beklediğimiz muhtemel artışlardan yola çıkarak, Aksaray ilinin GSYH değerinin yaklaşık %35 oranında yükselebileceği sonucuna varılmıştır. Genel olarak araştırma sonucunda; Aksaray iline olası bir demiryolu hattı inşa edildiği takdirde şehir ekonomisinin demiryolu hattından olumlu etkilenebileceği sonucuna ulaşılmıştır.