Demokrasi bağlamında kadınların parlamentolardaki temsilinin karşılaştırmalı bir analizi

Kadınların siyasi katılımı ve temsili, modern demokrasilerin evriminde önemli bir tartışma konusu olmuştur. Tarihsel olarak, demokratik süreçlerin gelişimi sırasında kadınlar vatandaşlık haklarından mahrum bırakılmış ve siyasi arenadan dışlanmışlardır. Günümüzde, demokratik rejimlerin evrimiyle birlikte, kadınların siyasi katılımı ve temsiline ilişkin akademik ilgide gözle görülür bir artış yaşanmaktadır. Kadınların parlamentolardaki temsilinin artırılmasının demokrasinin işleyişi üzerinde derin etkileri olduğuna dair giderek artan bir anlayış söz konusudur. Bu çalışma, kadınların parlamentolardaki temsili ile demokratikleşme süreçleri arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılmasına ve kadınların siyasi karar alma süreçlerindeki rolünün güçlendirilmesine önemli bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Cinsiyet kotaları, seçim sistemleri, demokratik sürecin uzunluğu, ekonomik kalkınma düzeyi ve hükümet sistemleri gibi demokrasi düzeyini etkileyen faktörleri derinlemesine inceleyen bu çalışma, kadınların parlamentolardaki temsilini artırmaya yönelik etkili politika tedbirlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada 2000-2020 yıllarını kapsayan çeşitli endeksler ve veri kaynakları analiz edilmiştir. Dünya genelinde toplam 142 ülke detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu bağlamda, çalışmada bağımlı değişken olarak parlamentolardaki kadın oranı kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler arasında ülkelerin demokrasi düzeyleri, insani gelişmişlik seviyeleri, kadınların ulusal seçimlerde seçme ve seçilme hakkını kazandıkları yıl, hükümet sistemleri, seçim sistemleri ve cinsiyet kotaları yer almıştır. Çalışmada üç model kullanılmıştır: Tüm ülkeleri içeren Model 1; yüksek demokrasi düzeyine sahip 69 ülkeyi kapsayan Model 2; ve düşük demokrasi düzeyine sahip 73 ülkeyi içeren Model 3. Bu modeller üç farklı analiz yöntemi kullanılarak test edilmiştir: STATA programı kullanılarak Sıradan En Küçük Kareler (EKK), Sıradan En Küçük Kareler (ROBUST) ve Maksimum Olabilirlik Tahmini (MLE). Çalışmanın sonuçlarına göre, bir ülkenin demokrasi düzeyi, ekonomik gelişmişliği, hükümet sistemleri ile kadınların parlamentoda temsili arasında anlamlı bir ilişki yoktur. Ayrıca, hem Model 1 hem de Model 3 için cinsiyet kotası olan ülkelerde pozitif bir ilişki tespit edilmiştir. Model 1'de kadınların seçilme hakkına sahip oldukları süre ile ilgili anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca, daha orantılı bir seçim sistemi (nispi temsil seçim sistemi) kullanan ülkelerde Model 1 ve Model 2 için anlamlı bir ilişki gözlemlenmiştir.