Demokrasinin kurumsallaşmasında yerel yönetimlerin rolü (Azerbaycan örneği)

Bu çalışmanın amacı, demokrasinin kurumsallaşma sürecini ve bu süreçte yerel yönetimlerin oynadıkları rolü incelemektir. Demokrasinin kurumsallaşması, her toplumda kurumsal, kültürel ve sosyo-ekonomik pek çok unsurun bileşimiyle mümkün olabilmektedir. Yerel yönetimler ise, bu süreçte demokrasinin hem kurumsal, hem kültürel, hem de sosyo-ekonomik boyutuna büyük katkılar sağlayabilmektedir. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde demokrasinin gelişme ortamı ve kurumsallaşmasıyla ilgili temel çerçeve incelenmektedir. Burada demokrasinin kurumsallaşması konusu, özelde, siyasal kurumsallaşma, siyasal kültür, sivil toplum, yerel yönetim ve ekonomik gelişme faktörleriyle; genelde ise, kurumsal ve sosyo-ekonomik unsurlarla ele alınmak suretiyle değerlendirilmektedir. İkinci bölümde yerel yönetim-demokrasi ilişkisi ve yerel yönetimlerin demokrasiye yaptıkları katkılar üzerinde durulmakta ve yerel katılım kanalları konusu incelenmektedir. Üçüncü bölümde ise, Azerbaycan'da demokrasinin pekişme durumu ve yerel yönetimlerin rolü konusu analiz edilmektedir. Sonuçta, bugün, hemen hemen tüm dünyada, demokrasi bir ideal olarak evrensellik kazanmış olmakla birlikte, bir siyasal sistem olarak uygulamaya konulduğunda ise, özellikle gelişmekte olan ülkelerde, her zaman kurumsallaşamamakta ve demokrasiyle otoriterizm arasında ?melez? ya da ?karma? rejim tipleri ortaya çıkabilmektedir. Öte yandan, demokrasinin kurumsallaşması sürecine yerel yönetimler hayati katkılar yapabilmekle birlikte, bu katkıyı sağlayabilmeleri için de, öncelikle kendi bünyelerinin özerk ve demokratik bir nitelik arz etmesi gerekmektedir. Azerbaycan'da yerel yönetimler de dahil olmak üzere, demokrasinin bütün formal kurumları inşa edilmiş olmakla birlikte, bu kurumların özüne uygun bir şekilde asli işlevlerini yerine getiremedikleri görülmektedir. Bunun en temel sebebi, ülkede henüz demokratik bir siyasal kültürün gelişmemesi ve siyasal kurumsallaşmanın zayıflığıdır. Ayrıca, yerel yönetim kurumu olan belediyeler, henüz inşa aşamasını geçemedikleri için, ne ülkenin refahına, ne de demokrasisine bir katkı sağlayamamaktadırlar.