Demokrasiye katılım aracı olarak referandum ve Türkiye'de referandumların siyasete etkileri

Türkiye'de demokrasi algısı özgür oy verme ve referandumlar üzerine yoğunlaşmıştır. Egemenliğin kullanım biçimlerinden biri olan doğrudan demokrasi geleneğinde halk istediği düşünceye özgürce oy verme hakkına sahiptir. Demokratikleşme eğilimde olan ülkeler gibi Türkiye'de demokrasi, siyasi tarihimiz için önemli bir konumda olmuştur. Demokrasinin gereği olarak yapılan seçimler ve referandumlar bu sürecin Türkiye'de nasıl yol aldığının göstergesi haline gelmiştir. İşte bu çalışmada demokrasinin önemli bir gereği olan siyasete, halkın doğrudan katılımını sağlayan referandumlar incelenmiştir. Halka doğrudan yetki veren bu kurum, demokrasi çatısı altında çoğu zaman onay kurumu olarak görülmüştür. Bu görüş doğrultusunda referandumun hukuki sınırları çizilmiş ve halk da bu sınırlar doğrultusunda karar vermişlerdir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurulduğu 1923 yılından 2017 yılına kadar geçen doksan dört yılda sekiz kez referanduma gitmiştir. İlk kez 1961 Anayasa Referandumu, daha sonra 1982 Anayasa Referandumunu, 1987, 1988, 2007, 2010 ve son olarak da 16 Nisan 2017 yılındaki 18 Maddelik Anayasa Değişikliği Referandumu izlemiştir. Her bir referandum kuşkusuz ki siyasete etki yapmış bu etki de değişik düzeylerde görülmüştür. İşte bu tezde her bir referandum ayrı ayrı analiz edilirken aynı zamanda siyasete etkileri de değerlendirilmiştir. Tezde ayrıca referandum ve plebisit konusu da analiz edilmiş ve Hatay Vilayeti ile ilgili olarak yapılan plebisit süreci de açıklanmıştır.