Deneysel akut spinal kord travmalarında geranylgeranylacetonun ikincil hasarlanma üzerindeki etkilerinin incelenmesi

ÖZETDENEYSEL AKUT SPİNAL KORD TRAVMALARINDAGERANYLGERANYLACETON'UN İKİNCİL HASARLANMAÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN İNCELENMESİTravmatik omurilik yaralanması sonucunda birincil ve ikincil hasarlanma mekanizmaları ileomurilikte hasar oluşmaktadır. Birincil hasarlanma, omurilik yaralanmalarında travmanınolduğu anda ortaya çıkan ve omuriliğin kompresyon, kontüzyon veya laserasyonu ilesonuçlanan duruma denir. Birincil yaralanmanın derecesi, yaralanmaya neden olan gücügenliğine, etki süresine ve omurilik tarafından absorbe edilen enerji miktarına göre değişir.Birincil hasarlanmadaki patalojik sürecin geri dönüşümsüz olduğu kabul edilmektedir.İkincil hasarlanma ise birincil hasarlanmayı takiben dakikalar içerisinde başlayıp haftalarcadevam eden patolojik bir süreçtir.ikincil yaralanmanın ortaya çıkmasındaki en önemlietkenlerden birisi enerji yetersizliğidir. Bunun erken dönemdeki başlıca sebebi, bozulmuşperfiüzyona bağlı iskemidir. Perfizyonun azalmasına bağlı iskeminin önlenmesi ikincilhasarlanmanın sınırlandırılmasında önemli olduğu düşünülmektedir.Günümüze kadar travmatik omurilik yaralanmalarındaki fizyopatolojik mekanizmalrıanlamaya ve tedavi seçeneklerini değerlendirmeye yönelik farklı deneysel çalışmalaryapılmıştır. 1978 yılında Rivlin ve Tator tarafından geliştirilen klip kompresyon modelindemekanik travmaya ek olarak vasküler etkilenme ile iskemi oluşturulmuştur. Bu modelintravma sonrası omurilik yaralanmasına benzer olduğu görülmüştür(2,16).1980 yılına kadar ikincil hasarlanmadan; serbest oksijen radikalleri, kalsiyum, opiatreseptörleri, lipid peroksidasyonlarının sorumlu olduğu düşünülmüştür ve çalışmalar bu yöndeyapılmıştır(6,33).Günümüzde ikincil hasarlamadan, apoptozis, intraselüler protein sentezi veglutaminerjik mekanizmalar sorumlu tutulmaktadır(33). Deneysel çalışmalar sonucundaGGA'nın HSP 70 salınımını arttırdığı ve sitoprotektif etkileri; karaciğer, retina, beyin,bağırsak ve mide hücrelerinde gösterilmiştir(41).HSP 70 salınımının artması antiapoptotik mekanizmada görevli proteinlerin artışına yolaçmıştır. Lezyon bölgesinde enflamatuar hücrelerin artışına yol açan ve apoptotikmekanizmada rol alan TNF-Alfa düzeyini düşürdüğü gösterilmiştir. MPO(Myeloperoksidaz)lezyon bölgesinde artması, enflamatuar hücrelerin aktivitesini gösterdiği görülmüştür. HSP 70lezyon bölgesindeki enflamatuar cevabı azalttığı ve hücre koruyucu olduğudüşünülmüştür(40,41).Bu çalışmada, nöroprotektif etkinliği araştırma sonuçlarında gösterilen GGA'nın, akutdeneysel omurlik yaralanmalarında ikincil hasarlanma üzerine olan etkilerini inceledik.GGA'nın omurilikte travmatik yaralanma yapılmadan 2 saat önce verilmesi sonucu iskemi venekroz alanını azalttığını gösterdik. Fakat omurilikte travma yapıldıktan sonra 2 saat sonraGGA verdiğimizde iskemi ve nekroz alanında anlamlı bir azalma yapmadığını gördük. HSP70 salınımın da artış aynı şekilde 2 saat önce GGA verilen grupta anlamlı bulundu. 2 saatsonra GGA verilen grupta anlamlı derecede artış olmadığı gösterildi. TNF-Alfa düzeylerideğerlendirildiğinde 2 saat önce GGA verilen grupta anlamlı derecede azalma olduğugösterildi. 2 saat sonra GGA verilen grupta azalma anlamlı derecede olmadığı gösterildi.MPO düzeylerindeki değişiklikler istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. GGA' nın bizimçalışmamızda ve daha önce yapılmış çalışmalarda gösterildiği gibi sitoprotektif etkili olduğudüşünülmektedir. Fakat sitoprotektif etkinliğini hangi mekanizma ile yaptığı bilinmemektedir.Yapılan çalışmalar HSP 70 salınımını arttırarak yaptığı görüşü ağırlık kazanmaktadır.