Deneysel hayvan modelinde asetil l?karnitinin, sisplatine bağlı miyelosupresif etkiyi değiştirici rolünün araştırılması

Gereçler ve yöntem: Wistar Albino türü 28 adet dişi sıçanın oluşturduğu dört grup çalışmaya alındı. Oluşturulan gruplar şu şekildeydi: Grup 1: Kontrol (serum fizyolojik), Grup 2: Asetil L-karnitin (ALCAR), Grup 3: Sisplatin, Grup 4: ALCAR+Sisplatin uygulanan gruplardı. Başlangıçta sıçanlarda herhangi bir kemik iliği baskılanması olup olmadığını görmek üzere tüm sıçanlardan tam kan sayımı ve periferik yayma bakıldı. Tüm sıçanlara 3 gün boyunca (-2, -1 ve 0. günlerde) hidrasyon amaçlı serum fizyolojik (SF) 5 ml/kg/doz/gün intraperitoneal enjeksiyon şeklinde uygulandı. Yine üç gün boyunca (-2, -1 ve 0. günlerde) grup 2 ve grup 4'teki sıçanlara ALCAR 200 mg/kg/doz subkutan; grup 1 ve grup 3'teki sıçanlara eşit hacimde SF subkutan olarak uygulandı. Çalışmanın 3. gününde (0. gün) grup 3 ve grup 4'teki sıçanlara sisplatin 8 mg/kg/doz intraperitoneal bir saatlik infüzyonla verildi; grup 1 ve grup 2'deki sıçanlara eşit hacimde SF intraperitoneal bir saatlik infüzyonla verildi. Sisplatin uygulamasının 10. gününde tüm sıçanlar feda edildi ve femurları disseke edildi. Kemik iliği preparatları Wright boyası ile boyanıp sellülarite ve her üç serinin hücresel elemanları (miyeloid, lenfoid ve eritroid seri) değerlendirildi. Kemoterapiye bağlı akut hücresel değişiklikler Wright boyalı imprint preparatlarda değerlendirildi. Hücrelerde kontür ve boyut düzensizlikleri, sitoplazmik çıkıntılar, nükleer vakuolizasyon, nükleer membranda bozulma; şiddet ve etkilediği hücre sayısına göre değerlendirildi. Parafin bloktan hazırlanan kesitler hematoksilen eozin ile boyanıp ışık mikroskobunda sellülarite, kemik iliği elemanlarının kompozisyonları, matürasyon, fibrosis, nekroz, kanama, adipoz doku oranı yönünden değerlendirildi.Bulgular: Çalışmanın başlangıcında tüm sıçanların tam kan sayımı ve periferik yaymaları normal bulundu. Tüm sıçan gruplarının kemik iliği inceleme sonuçları şu şekildeydi: Grup 1'de (Kontrol) sellülarite ortalama %93.57±3.7 idi; matürasyon duraklaması yoktu. Kemik iliği hücreleri ışık mikroskobu ile değerlendirildiğinde miyeloid seri ortalama %40.85±3.4, lenfositer seri %47.42±3.7, eritroid seri %11.71±1.7 oranında görüldü. Grup 2'de (ALCAR) sellülarite ortalama %95±4 idi; matürasyon duraklaması yoktu. Kemik iliği hücreleri ışık mikroskobu ile değerlendirildiğinde miyeloid seri ortalama %43.14±2.5, lenfositer seri %45.42±2.5, eritroid seri %11.42±1.5 oranında görüldü. Grup 3'te (Sisplatin) sellülarite ortalama %61,66±5.1 idi; matürasyon duraklaması vardı. Kemik iliği hücreleri ışık mikroskobu ile değerlendirildiğinde miyeloid seri ortalama %22.33±1.5, lenfositer seri %26.66±3.2, eritroid seri %50.66±4.1 oranında görüldü. Grup 4'te (ALCAR+Sisplatin) sellülarite ortalama %71,42±4.7 idi; sisplatin grubuna göre daha ılımlı bir matürasyon duraklaması vardı. Kemik iliği hücreleri ışık mikroskobu ile değerlendirildiğinde miyeloid seri ortalama %32.00±1.6, lenfositer seri %36.28±2.6, eritroid seri %31.71±3.3 oranında görüldü. Kontrol ve ALCAR grupları ile karşılaştırıldığında sisplatin grubunda sellülaritede, miyeloid ve lenfositer serilerde hücre düzeyinde düşme, eritroid seride rölatif yükseklik görüldü. ALCAR+Sisplatin grubu, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında bir miktar miyelosupresyon vardı. Sadece sisplatin alan grup ile karşılaştırıldığında sellülarite, miyeloid ve lenfositer serilerdeki hücre düzeyi anlamlı olarak yüksek saptandı.Sonuç: Bu araştırmada sıçanlarda sisplatin verilerek oluşturulan deneysel miyelosupresyon modelinde, asetil L-karnitinin sisplatin ilişkili kemik iliği toksisitesini azalttığı gösterilmiştir.Anahtar kelimeler: Asetil L-karnitin, sisplatin, miyelosupresyon