Deneysel kolit modelinde kolon mukozasında inflamasyon ve erken dönem fibrosiz belirteçlerinin tayini ve kolşisinin bu belirteçler üzerine etkisi

Ülseratif kolit ve Crohn hastalığı intestinal bakterilere karşı gelişen kontrolsüz immün cevap sonucu ortaya çıkan kronik ve tekrarlayıcı vasıfta barsak hastalıklarıdır.Aminosalisilatlar, kortikosteroidler, immünsüpresifler ve biyolojik ajanlar hastalıkların tedavisinde en çok kullanılan ajanlardır. Tedavide kullanılan birçok ilaca rağmen günümüzde uzun dönem remisyon sağlayacak, relapsı ve gelişebilecek fibrotik komplikasyonları önleyebilecek veya tedavi edebilecek bir tedavi seçeneği bulunmamaktadır.İBH seyri sırasında gelişen önemli komplikasyonlardan birisi fibrozistir. Fibrozis sürecinde hücreler, matriks, sitokinler ve büyüme faktörleri rol oynarlar. Büyüme faktörlerinden en önemlisi TGFß'dır. TGFß'nın fibrozis sürecinde fibroblastların proliferasyonunu sağlamak, kollajen ve ?-SMA yapımını arttırmak, epitel mezenşimal hücre dönüşümünü sağlamak gibi önemli görevleri mevcuttur.Metalloproteinazlar endoproteinaz olup, İBH'da doku yıkımından sorumludurlar. İnflamasyonda salgılanan sitokinler ile aktive olan bu enzimler dokuda kollajeni yıkarak mukozal hasara sebep olurlar. Bu moleküllerin etkisini nötralize ederek doku yıkımını durduran ve yara iyileşmesini sağlayan doku metalloproteinaz inhibitörlerine TIMP adı verilir. TIMP'ler IBH'da hastalık şiddeti, fibrozis gelişimi ve hatta karsinojenez ile yakından ilişkilidir. Kolşisin anti inflamatuvar ve anti fibrotik etkinliği olduğu bilinen bir ilaçtır.Biz bu çalışmada deneysel ülseratif kolit modelinde, kolona ait patoloji preparatlarında inflamasyon ve fibrozis belirteçlerinden olan MMP3, TIMP1 ve TGFß'nın erken dönemdeki doku düzeylerini ve kolşisinin bu moleküllerin doku düzeyleri üzerindeki etkisini araştırmayı amaçladık. Çalışmada 60 adet rat kullanıldı. Her grupta on rat olmak üzere toplam 6 farklı grup olşturuldu. Gruplardan 4 tanesinde asetik asit kullanılarak kolit modeli oluşturuldu. Kolit oluşturulmuş gruplardan 2 tanesinde ratlara po veya ip kolşisin verildi. Daha sonra ratlar 5. günün sonunda dekapite edilerek distal kolon örnekleri makroskopik ve mikroskopik olarak incelendi. TGFß, TIMP1 ve MMP3 kolonik dokularda immün histokimyasal yol ile belirlendi ve gruplar bu moleküllerin doku düzeyleri açısından birbirleriyle ve kontrol gruplarıyla karşılaştırıldı.Kolit oluşturulmuş gruplara ait kolon örnekleri makroskopik ve mikroskopik olarak kontrol gruplarından belirgin farklıydı. Kolit gruplarında mukozada ciddi hasar, goblet hücre kaybı, kas ve duvar kalınlığında belirgin artış saptandı. Kolşisin verilmesinin kolit grupları arasında mikroskopik ve makroskopik görünümde herhangi bir farklılığa sebep olmadığı saptandı. İnflamatuvar ve pre fibrotik moeküller olan MMP3, TIMP1 ve TGFß düzeyleri kolşisin almamış kolit gruplarında kolşisin almış kolit gruplarına ve kontrol gruplarına göre belirgin yüksekti. Kolşisinin verildiği tüm gruplarda bu moleküllerin düzeyinde istatistiksel olarak anlamalı bir baskılanma söz konusuydu (p<0.001).Bu sonuçlar bize kolşisinin İBH'da mevcut tedavilere eklenmesinin moleküler düzeyde MMP3, TGFß ve TIMP1'i baskılayarak inflamasyonun şiddetini ve fibrotik komplikasyonların sıklığını azaltabileceğini düşündürdü.