Deneysel obezite modelinde beyaz çayın karbonik anhdiraz II izoenzimi üzerine etkisinin incelenmesi

Obezite, dünya çapında artan prevalansı ile halk sağlığını tehdit eden bir metabolik bozukluktur. Taze Camellia sinensis yapraklarından elde edilen beyaz çay, kilo yönetiminde tümü aydınlatılmamış çoklu etki mekanizmalarına sahiptir. Bu çalışmada; ülkemizde üretim olanaklarına sahip, toksik etki göstermeyen, günlük alışkanlığın bir parçası haline gelebilecek ve uzun süreli kullanıma izin verecek düzeyde tüketimi kolay bir içecek olan beyaz çayın obezite üzerindeki mekanizmalarını bir yönüyle aydınlatmak amaçlandı. Bunun için de novo lipogenez basamaklarında bikarbonat sağlayıcı olarak devreye giren karbonik anhidraz enziminin, beyaz çay ile inhibe edilebileceği ve böylelikle yağ depolanmasının azaltılabileceği varsayıldı. Tez kapsamınca Sprague-Dawley ırkı 32 adet erkek rat 4 gruba ayrıldı. Bu gruplar 12 hafta süresince; kontrol yemi, yüksek yağlı yem, yüksek yağlı yeme ek orlistat (30 mg/kg) ve yüksek yağlı yeme ek beyaz çay (5 mg/kg) ile beslendi. Gruplar sırasıyla kontrol, vaka, pozitif kontrol ve beyaz çay olarak isimlendirildi. Belirlenen süre boyunca haftalık ağırlıklar kaydedilerek ratlar takip edildi. Süreç sonunda retroperitoneal yağ dokuları alınarak karbonik anhidraz II gen ekspresyonu ve toplam karbonik anhidraz hidrataz aktivite tayinleri yapıldı. Çalışma sonundaki ağırlıklar kontrol gruba göre karşılaştırıldığında; vaka grubunun ağırlığı anlamlı düzeyde yüksek, beyaz çay grubunun ağırlığı ise anlamlı düzeyde düşük bulundu. Karbonik anhidraz II gen ekspresyonu; kontrol gruba göre vaka grubunda 1.15 kat, pozitif kontrol grubunda 0.94 kat, beyaz çay grubunda 0.87 kat olarak belirlendi. Toplam karbonik anhidraz hidrataz aktivitesi ise vaka ve pozitif kontrol grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük bulundu. Kontrol ve beyaz çay grubu arasında benzer miktarda aktivite saptandı. Sonuç olarak beyaz çayın, de novo lipogenezle ilişkili karbonik anhidraz II'nin gen ekspresyonunu azalttığı görüldü. Bu yönüyle beyaz çayın, yağ depolanmasını azaltabilecek bir potansiyele sahip olduğunu düşünmekteyiz. Ancak bu etki toplam aktiviteye tam olarak yansımadığından, diğer izoenzimlerin ve lipogenezle ilişkili proteinlerin ekspresyonlarının ölçümü başta olmak üzere, bu alanda yapılacak daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Beyaz Çay, Obezite, Karbonik Anhidraz