Deneysel Parkinson modellerinde vazoaktif intestinal peptid (VİP)'in Striatum ve Substantia nigradaki alfa-sinüklein birikimine ve nörogeneze olan etkisinin araştırılması

Amaç: 6-Hidroksidopamin (6-OHDA) ve rotenon ile oluşturulan deneysel Parkinson modellerinde, nöromodülatör, nörotrofik ve nöroprotektif etkileri olan VİP'in alfa-sinüklein birikimine ve nörogeneze olası etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Rotenon ve 6-OHDA Parkinson modelleri için kontrol/sham, toksin ve toksinle VİP uygulanan gruplar olmak üzere 200-250 gram ağırlığında 36 adet Sprague-Dawley sıçan (n=6) kullanıldı. 6-OHDA modeli intrastriatal 6-OHDA çözeltisi stereotaksik olarak; rotenon modeli sekiz hafta süreyle 2,5 mg/kg/gün rotenon intraperitoneal verilerek oluşturuldu. Her iki VİP grubuna sekiz hafta boyunca 25 ng/kg günaşırı VİP, diğer gruplara eşit hacimde serum fizyolojik intraperitoneal uygulandı. Sekizinci haftada lokomotor aktivite testi uygulandı. Sonlandırma sonrası olfaktör bulbus, subventriküler zon (SVZ), dentat girus, striatum ve substantia nigra kesitleri immünhistokimyasal olarak işaretlendi. Kesitlerden elde edilen görüntüler Image-J programında analiz edilerek elde edilen veriler istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Bulgular: VİP uygulaması, rotenon grubunda azalan lokomotor aktiviteyi kontrol grubu düzeylerine yaklaştırdı (p<0,05), 6-OHDA modelinde etki göstermedi. Rotenon modeli gruplarında alfa-sinüklein birikiminde anlamlı farklılık gözlenmedi. Her iki toksin modelinde SVZ'de artan nestin immünoreaktivitesine (p<0,05) VİP uygulamasının etkisi gözlenmezken; 6-OHDA modelinde VİP uygulaması doublecortin immünoreaktivitesini kontrol ve toksin grubuna göre anlamlı düzeyde arttırdı (p<0,05). VİP diğer parametrelerde anlamlı değişikliğe neden olmadı. Sonuç: Rotenon ve 6-OHDA Parkinson modellerinde nörogenez süreçlerindeki değişim eşzamanlı karşılaştırılmış, in-vivo VİP uygulamasıyla 6-OHDA modelinde SVZ nöroblast alanı artarken aynı etkinin rotenon modelinde görülmediği, VİP'in farklı modellerde etkinliğinin farklı olabileceği gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Parkinson hastalığı, 6-hidroksidopamin, rotenon, nörogenez, alfa-sinüklein, vazoaktif intestinal peptit.