Deneysel vasküler demans modelinde çevresel zenginleştirmesinin depresyon benzeri davranış ve beyin inflamatuar cevabı üzerine etkisi

Kronik serebral hipoperfüzyon enerji metabolizması bozukluğu, protein sentezi anormallikleri, glial aktivasyon, apoptoz, oksidatif stres, nöronal hasar, inflamatuar cevap neden olur. Deneysel çalışmalarda çevresel zenginleştirmenin yaşlanma, Alzheimer hastalığı ve vasküler demans modellerinde yararlı etkiler gösterdiği saptanmıştır. Bu çalışmanın amacı, kronik serebral hipoperfüzyonda çevresel zenginleştirmenin nöroprotektif etkisini depresyon benzeri davranışı ve nöroiflamasyonu değerlendirerek belirlemektir. Çalışmamızda 30 adet erkek Wistar Albino cinsi sıçan kullanıldı. Sıçanlarda bilateral ortak karotid arter oklüzyonu ile kronik serebral hipoperfüzyon oluşturuldu. Çevresel zenginleştirme 4 hafta boyunca uygulandı. Hayvanlar; 1) Bir işlem yapılmayan standart kafeslerde barındırılan kontrol grubu (n:10), 2) Standart kafeslerde barındırılan kronik serebral hipoperfüzyon grubu (n:10), 3) 4 hafta boyunca çevresel zenginleştirmeye maruz bırakılan kronik serebral hipoperfüzyon +çevresel zenginleştirme grubu (n:10) olacak şekilde 3 gruba ayrıldı. Sükroz tercih testi ve zorlu yüzme testi depresyon benzeri davranışı değerlendirmek için kullanıldı. Hipokampüs ve kortekste BDNF, IL-1β ve kaspaz-1 düzeyleri ELİSA yöntemiyle ölçüldü. Gruplar arasındaki farklar Kruskal-Wallis ile ardından post-hoc Bonferroni testi ile gruplar içi farklılıklar değerlendirildi. Zorlu yüzme testinde hareketsizlik süresinin kronik serebral hipoperfüzyon grubunda arttığı ve çevresel zenginleştirme uygulaması ile azaldığı tespit edilmiştir. Hipokampüstaki BDNF seviyelerinin çevresel zenginleştirme uygulanan grupta kronik serebral hipoperfüzyon grubuna göre anlamlı olarak arttığı tespit edildi. IL-1β ve kaspaz-1 düzeyleri kronik serebral hipoperfüzyon sonrası artarken, bu artış çevresel zenginleştirme ile azaltılabilmiştir. Sonuç olarak, çevresel zenginleştirme hipokampüsde inflamatuar yanıtı azaltarak BDNF yapımını koruyarak kronik serebral hipoperfüzyon sonrası depresif davranış azaltmada etkili olmuştur.