Denizli ili Serinhisar ilçe merkezi taşkın yayılım alanlarının coğrafi bilgi sistemleri ve HEC-RAS paket programı ile modellenmesi

Taşkınlar, can ve mal kaybına yol açan önemli doğal afetler arasında yer almaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, coğrafi bilgi sistemleri ve hidrolik modelleme kullanarak yerleşim yerlerinin taşkın riskini değerlendirmek ve bu riskle mücadele etmek için alınacak önlemleri belirlemektir. Bu amaçla, taşkın riski analizi için Serinhisar ilçe merkezi çalışma sahası olarak seçildi. Bu tez çalışmasında; Q25, Q50, Q100, Q200 ve Q500 tekerrür süreli taşkın debileri dikkate alınarak, hem Çaykesiği Deresinin mansabında mevcut olan taşkın kanal boyutlarının tahkiki ve hem de Kavaklar ile Hamamcıçeşmesi derelerinden gelen taşkınların şehir içindeki yayılımı, hidrolik modelleme yöntemlerinden "Hydraulic Engineering Center's River Analysis System" 2D modeli kullanılarak belirlendi. Bu kapsamda öncelikle Denizli Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi (DESKİ) Genel Müdürlüğünün desteğiyle, 50 cm çözünürlüklü insansız hava aracı (Drone) kullanılarak Serinhisar İlçe Merkezinin Sayısal Yükseklik Modeli üretildi. Daha sonra yağış verileri, Acıpayam Meteoroloji İstasyonu'ndan standart sürelerde gözlenen en büyük yağışlar (mm) alınarak elde edildi. 64 farklı istatistiksel dağılımın sonuçları Easyfit Yazılımı ile belirlendi. Bu dağılımlar arasında Gamma*3P dağılımı uygunluk gösterdi. Buna göre; Serinhisar ilçe merkezindeki derelerden kaynaklanan olası taşkınlar detaylı bir şekilde incelendi. Daha sonra McMath ve Mockus yöntemleriyle Q25, Q50, Q100, Q200 ve Q500 yıllık tekerrür süreli maksimum taşkın debileri hesaplanarak, her bir senaryo için derinlik ve su yayılım alanları belirlendi. Yapılan taşkın analizi sonucunda, Serinhisar Merkezinde taşkın yayılım yüksekliklerinin 0.24 m'den başlayarak yaklaşık 4.5 m'ye kadar ulaştığı, su yayılım alanlarının da taşkın tekerrür sürelerine göre, sırasıyla 254,228.00 m2, 267,368.00 m2, 278,191.00 m2, 281,043.00 m2, 301,815.00 m2 olduğu tespit edildi. Bu sonuçlara göre, yüzlerce konut ve işyerinin su altında kalma riski ile karşı karşıya kalacağı, Denizli-Antalya yolunun ve Serinhisar Merkezinin alt havzasında bulunan tarım alanlarının da taşkınlardan önemli ölçüde etkileneceği belirlendi. Ayrıca, Serinhisar Merkezi için taşkın risk haritaları oluşturuldu.